Dé opleidingensite voor hbo en hoger
Gepubliceerd op: 30 januari 2012
Auteur:
Functie: Manager Communicatie en Tekstwerk Radboud in'to Languages
Organisatie: Radboud Universiteit Nijmegen


Verleg je grenzen

Enkele vragen vooraf: Welke competenties blijken keer op keer de beste vrienden in je loopbaan? Dankzij welke vaardigheden sta je waar je nu staat? Hoe zou je carrière eruit gezien hebben zonder je gesprekstechniek, scherpe pen, je overtuigingskracht en luistervaardigheden? En -verder kijkend- hoe belangrijk is het gebleken dat je je talen meester bent?

test
Van starter tot arrivé; wie verbaal en schriftelijk vaardig weet te opereren, ontdekt dat deuren open gaan die anders wellicht gesloten blijven. Dat begint al bij de sollicitaties naar de eerste baan. Of daarvoor, tijdens de zoektocht naar een interessante stageplaats, of ongetwijfeld eerder. Wie soepel communiceert, heeft een streepje voor.


De kunst van het verstaan

Het belang van een effectieve communicatie is onomstreden. Maatschappelijke waardering, een positief imago, tevreden klanten en medewerkers, ze dragen elk direct of indirect bij aan het rendement van een organisatie. Geen enkele organisatie of bedrijf, profit of non-profit, kan het zich dan ook veroorloven niet met communicatie bezig te zijn. Sterker nog, alleen die organisaties en hun medewerkers die effectief kunnen communiceren zullen in de toekomst succesvol blijven.
Communiceren met effect is niet voor iedereen vanzelfsprekend. Het gaat er niet alleen om dat je je eigen boodschap weet over te brengen, je zult ook in staat moeten zijn om die van de ander te begrijpen. Dat betekent dat je die ander moet kunnen verstaan, dat je je -bijna letterlijk- kunt verplaatsen in de positie van de ander om te begrijpen wat hij of zij bedoelt. Doe je dit goed, dat blijkt communicatie een onmisbaar instrument om tot resultaten te komen. Niet voor niets is het trainingsaanbod enorm.


Luisteren

Effectief communiceren is dan ook vooral goed kunnen luisteren. Vreemd genoeg wordt een goede luistervaardigheid vaak onderschat: 'Luisteren doe je toch vanzelf?' Even zo vaak wordt slecht luisteren als een probleem gesignaleerd bij anderen: 'Hij kan niet luisteren!'
Als je goed kunt luisteren, kun je daar veel plezier aan beleven. Bij veel activiteiten is het een voorwaarde voor succes: bij een vergadering, een adviesgesprek, het oplossen van conflicten en tijdens een verkoopgesprek.


Een slecht luisteraar

  • Wil weten hoe het verhaal van de ander past in de eigen gedachtegang
  • Onderbreekt, springt in
  • Is gericht op de vorm, luistert naar uit spraken, vormt voortdurend oordelen
  • Controleert eigen interpretaties niet
  • Stuurt de gedachtegang van de ander in eigen richting door: - het stellen van gesloten, suggestieve vragen en vragen die niet aansluiten op het betoog - oordelen te geven - waardering en afkeuring onmiddellijk uit te spreken
  • Vult de zinnen van de ander aan
  • Neemt genoegen met oppervlakkige of ontwijkende antwoorden
  • Neemt alleen verbale boodschappen op
  • Is snel afgeleid, doet tegelijkertijd andere dingen
  • Zit afgewend, passief en vermijdt oogcontact, agiteert
  • Geeft het gehoorde slechts fragmenta risch weer; de ander herkent zich er niet in


Een goed luisteraar

  • Wil zo goed mogelijk begrijpen wat de ander zegt, denkt en voelt
  • Laat rustig uitpraten en geeft tijd voor denkpauzes
  • Is gericht op de inhoud, luistert naar ide eën, stelt oordelen uit
  • Controleert eigen interpretaties door te parafraseren en door te vragen
  • Stimuleert de gedachtegang van de ander door: - open vragen te stellen - te spiegelen - samen te vatten - te vragen om verduidelijking
  • Vraagt onafgemaakte zinnen af te maken
  • Is alert op non-verbale boodschappen
  • Laat zich niet afleiden
  • Zit naar de ander toegewend en maakt oogcontact
  • Ordent en vat samen


Over de grens

Voor de loopbaan zijn communicatieve vaardigheden onmisbaar, maar niet alleen in het Nederlands. Wanneer we kijken naar ontwikkelingen in het onderwijs dan valt de toename op van Tto-scholen, scholen die tweetalig onderwijs aanbieden. Op dit moment wordt op 70 scholen (havo en vwo) het onderwijs in twee talen verzorgd. Ook op de Nijmeegse universitaire campus staat het streven naar internationalisering hoog op de agenda. Het College van Bestuur heeft in haar Strategisch Plan 2005-2009 duidelijk de wens uitgesproken verder te gaan op de weg van internationalisering. In de praktijk betekent dat een intensivering van uitwisselingsprogramma's en het aanbieden van enkele masteropleidingen in het Engels. Daarnaast onderkent hetzelfde college het belang van persoonlijke ontwikkeling en subsidieert zij royaal studenten die hun taalgrenzen willen verleggen en hun communicatieve vaardigheden willen aanscherpen.

Sommigen gaan verder. Zo schetste prof. dr. Herman van den Bosch, hoogleraar Bedrijfswetenschappen en decaan bij de Open Universiteit Heerlen, onlangs een toekomstbeeld van onze samenleving. Complexiteit en dynamiek zullen kenmerkend zijn, de intensiteit van de internationale interactie zal drastisch toenemen en wereldmachten zullen plaatsmaken voor netwerksamenlevingen met een fijnmazig patroon van betrekkingen. De geopolitieke verhoudingen veranderen en de dominantie van de Angelsaksische wereld zal plaatsmaken voor Spaans-, Russisch- en Chineessprekende landen. In dat geval laten de consequenties voor onderwijs en opleidingen zich eenvoudig uittekenen.


Stonecoal English

Naarmate steeds meer organisaties internationaal georiënteerd zijn, is een goede beheersing van in ieder geval het Engels een must voor de carrièreplanner. Tegelijkertijd is het Engels nauwelijks nog een moderne vreemde taal te noemen; velen hanteren het als tweede taal, binnen en buiten de muren van de eigen organisatie. Daarmee wordt tegelijkertijd een grote valkuil zichtbaar. De souplesse waarmee het Nederlands wordt verengelst, geeft vaak prachtige koeterwaalse vondsten die heel functioneel zijn wanneer twee Hollanders in hun mondiale company een meeting hebben. Gênant wordt het pas, wanneer je wilt levelen met je (near)native sprekende collega of relatie.
Taalfouten vallen helaas nog meer op dan denkfouten, ook in onze eigen taal. Hoe krom trekken je tenen wanneer je het verzoek krijgt naar aanleiding van een abusievelijke fout, te checken of hetzelfde bij uw organisatie gebeurd?


Interculturele communicatie

Wie werkelijk wil communiceren in het Engels, Frans of welke taal dan ook, zal deze meester moeten zijn. Tegelijkertijd is goede talenkennis niet per definitie een garantie voor respectvolle en succesvolle communicatie. Zo zijn wij als Nederlanders snel geneigd elkaar in mum van tijd te tutoyeren. Ondenkbaar informeel volgens de mores van een Duitser. Wie verder wil komen, kan zich beter verdiepen in de gedragsregels en omgangsvormen van zijn of haar gesprekspartner.


Een open deur?

Het is natuurlijk een open deur, maar met alleen een goede beroepsopleiding als voedingsbodem redt niemand het. Voor ieders carrière is het zonder twijfel van belang met regelmaat vaardigheden aan te scherpen waar het gaat om taalvaardigheid en communicatie. Zowel mondeling als schriftelijk. Gelukkig is een goede beheersing van Engels, Spaans, Russisch of zelfs Chinees gewoon te leren. Hetzelfde geldt voor een effectief gesprek over het salaris, het oplossen van een conflict met een directe collega, het constructief leiden van een boardmeeting. In welke taal dan ook. Met het bijhouden en aanscherpen van je talenkennis en je (interculturele) communicatieve vaardigheden verleg je je grenzen, vergroot je je kansen en open je deuren.