Dé opleidingensite voor hbo en hoger
Gepubliceerd op: 19 juni 2014
Auteur:
Functie: Organisatieadviseur EC O&P, Programmamaker CCC, manager Rijksadvies


Uniek Coaching en Consulting programma aan Universiteit Utrecht

In de rubriek Drieluik laten we zien hoe het volgen en afronden van een (master)opleiding wordt ervaren door de professional, de (aankomende) werkgever en de opleider en welke positieve effecten er zijn voor alle betrokken partijen.
Deze keer uitgebreid aandacht voor Annemiek Mul. Zij is werkzaam als organisatieadviseur bij het EC O&P, expertisecentrum voor Organisatie en Personeel voor de rijksoverheid en volgde het executive programma Counselling, Coaching en Consulting aan de Universiteit Utrecht. Ook haar manager Anneloes van Boxtel en de programmaleider van de leergang Martijn van der Spek, komen aan het woord.

Annemiek Mul"Ik ontwikkelde nieuwe inzichten over mijn effect op anderen"

"Het is wel in jou, maar niet van jou". Deze woorden hebben grote invloed op mijn loopbaan gekregen. Vijf jaar geleden, ik had mijn eerste jaar in het organisatieadviesvak nog niet vol gemaakt, was ik bezig met een verkenning van de Nederlandse markt van postacademische opleidingen voor organisatieadviseurs. Een ervaren collega gaf mij en enkele andere nieuw in dienst getreden adviseurs een introductiecollege in groepsdynamica, het psychodynamische referentiekader en hoe ze de principes van systemisch werken toepast bij haar advieswerkzaamheden voor organisaties binnen het rijk. Emoties als kennissysteem, werken met bewuste en onbewuste processen, aandacht voor het impliciete en het affectieve, productief maken van verschillen, projecties en defensies… Stuk voor stuk intrigerende teksten. Maar wat betekenen ze precies en wat kan je ermee in je advieswerk?

Het gesprek met mijn collega leidde me naar de opleiding Counselling, Coaching en Consulting van de Universiteit Utrecht. De leergang heeft een uitgesproken ervaringsgericht karakter. Er wordt voldoende theorie aangeboden, maar leren betekent in deze opleiding niet het reproduceren en verwerken van kennis maar volop werken met de centrale concepten. Het is deze ervaringsgerichte insteek, die in de tweejarige leergang vergaand en consequent wordt gehanteerd, die mij enorm veel heeft opgeleverd.

Het is wel in mij, maar niet van mij. Ik zie mezelf als een vrij sensitief persoon. Stemmingen en emoties van anderen komen makkelijk binnen, die pik ik snel op, vaak zonder dat ik me dat helemaal bewust ben. Altijd al zo geweest, heldere herinneringen vanaf mijn vroege jeugd. Juist door de opleiding heb ik geleerd om mijn aandacht meer op dit proces te richten. Om niet alles wat binnenin mij is, aan mezelf toe te schrijven. In een volcontinu proces wisselen wij mensen in onze onderlinge interacties bewust en onbewust onze emoties, verlangens, dromen en frustraties met elkaar uit. De ander vervult in wisselende mate onze behoeften aan herkenning, waardering, acceptatie, de ander kan ook degene zijn op wie we onze onmacht, verdriet, schuld en agressie richten. En zoals ik de ander een rol toe ken in mijn bewuste en onbewuste dynamische processen, zozeer doet de ander dat ook met mij.

Het is nu wel in mij, maar is het ook van mij? Met die houding geef ik nu invulling aan mijn rol als organisatieadviseur. Ik zet mijn sensitiviteit heel bewust in in mijn werk. Zodat ik naast het waarnemen van de expliciete, rationele en logische processen ook zicht krijg op de dynamieken op emotioneel en onbewust niveau. Dynamieken waarin aan mij als externe, tijdelijk aan het systeem verbonden adviseur, bewust maar veel vaker onbewust allerlei verwachtingen en invloeden worden toegekend. Het is deze wisselwerking tussen mij en de mensen met en voor wie ik werk die mij een rijke en unieke bron van informatie geeft. Een bron waarmee ik kan werken en waarmee ik verschil kan maken. In mijn opdrachten en in mijn relaties met opdrachtgevers en collega's.

Martijn van der Spek"We beogen met deze opleiding ook aanzienlijke meerwaarde te creëren voor de organisatie waarvoor de deelnemer werkt."

De opleiding Coaching en Consulting in Context (CCC) kent een lange geschiedenis. Annemiek Mul volgde van 2009 - 2011 een editie met de titel Counselling, Coaching en Consulting. De doelstelling in algemene zin, het leren werken met onbewuste dynamiek in organisaties, is door de jaren niet veranderd. Het is nog steeds een leergang voor professionals, gericht op creatief, doelgericht en professioneel begeleiding te bieden, met inzicht in de emotionele beleving van de werkplek van degenen die zij begeleiden.
De opleiding is bedoeld voor ervaren coaches, managers, consultants, trainers etcetera; begeleiders die inzicht en professionaliteit in hun begeleiding willen verdiepen.

We beogen met deze leergang de deelnemer beter toe te rusten om in de organisatie te onderkennen welke invloed druk van buitenaf en van binnenuit heeft op de mensen in het management, de werknemers of cliënten. Voor de professioneel begeleider is het even belangrijk die factoren te onderkennen als te weten wat zich in en tussen individuen afspeelt. Juist in de integratie van inzicht in de binnenwereld van mensen en de dynamiek van de (werk-)omgeving ligt de kracht van de coach/consultant bij begeleiding op individueel-, maar ook op organisatieniveau. Het leren ontdekken en benutten van de mogelijke verbindingen tussen deze visies kenmerkt deze leergang.

Het programma wil professionals opleiden die in hun begeleidingstaken ethische en professionele principes hanteren, die in staat zijn nauwkeurig een visie te formuleren op wat er aan de hand is en daarbij passende interventies te plannen en uit te voeren. Daarnaast heeft de professioneel begeleider zelfkennis nodig, maar ook vermogen tot zelfreflectie, met name als hij/zij zelf onderdeel van het systeem uitmaakt. Ook helpt deze opleiding de coach/consultant inzicht te krijgen in de betekenis die zij zelf, maar ook hun cliënten geven aan sociale, culturele en politieke dimensies van organisaties.

Deelnemers verwerven dus kennis over onbewuste dynamiek binnen en tussen mensen in organisaties en ze ontwikkelen competenties in gedegen reflectieve begeleiding. Daarnaast zijn voorbeelden van genoemde leeropbrengsten: een veel beter besef van de eigen rol en de toegevoegde waarde vanuit de rol voor de organisatie, duidelijker omgaan met begrenzingen van taak en rol, meer in staat om als persoon-in-rol te handelen, beter in staat met spanning en discomfort, gerelateerd aan het werk, om te gaan, taakgerichter, ook als het moeilijk wordt ('thinking under fire'), meer focus op het nemen van eigen verantwoordelijkheid en leiderschap, meer vermogen tot reflectie, in tegenstelling tot het direct vanuit impuls reageren.

We beogen met deze opleiding niet alleen een leerproces voor de individuele deelnemer in gang te zetten, maar ook aanzienlijke meerwaarde te creëren voor de organisatie waarvoor hij/zij werkt. Het is heel interessant om te zien hoe dit in het geval van Annemiek Mul en haar werkgever uitpakt.

Anneloes van Boxtel"Haar werkgever ben ik niet meer, maar als ik nu met Annemiek spreek, ervaar ik hoe sterk ze in haar rol staat."

De opbrengsten van een opleiding zijn vaak verrassender en rijker dan je bij de keuze van een opleiding vermoedt. Dat heb ikzelf ook ervaren. Zo rondde ik recent een Master in verstedelijkingsvraagstukken af, annex aan mijn oorspronkelijke vakgebied, Economische Geografie. Dit intrigerende proces zag ik elke keer weer bij mijn collega's van RijksAdvies, een bureau voor Organisatieadvies van en voor de rijksoverheid. Blijvend ontwikkelen als team en als individu staan bij RijksAdvies hoog in het vaandel. In mijn rol als manager voerde ik met mijn collega's het gesprek over hun opleidingswensen: hoe kijken zij naar zichzelf in hun rol als organisatieadviseur, wat verwachten ze van de beoogde opleiding, hoe verhoudt zich dat tot het team, hoe kan de studielast worden gecombineerd met de te leveren werkprestaties, welke opbrengsten kan de opdrachtgever verwachten van deze investering? Immers een goede motivatie en een weloverwogen keuze van een opleiding zijn voorwaarden voor een verrassende en rijke opbrengst.

Met Annemiek waren dit stevige gesprekken. Ik twijfelde niet over de passendheid van de opleiding of over haar vermogen om deze te volbrengen, maar ik heb wel met haar gediscussieerd over haar motieven.

Annemiek was nieuw in het organisatieadviesvak. Ze bracht veel werkervaring mee vanuit diverse organisatierollen, maar nog niet eerder bekleedde ze de functie van organisatieadviseur. Een stevig opleidingstraject zou de keuze voor een nieuwe beroepsrol goed funderen en haar verdere professionele ontwikkeling stimuleren. Daarover waren we het beiden eens. Maar ik kwam er in deze gesprekken achter dat deze Annemiek en ik het niet eens waren over de motivatie voor de opleiding. Het kwam op mij over dat Annemiek ervan overtuigd was dat zij pas nadat zij de opleiding zou hebben afgerond, klaar zou zijn voor haar organisatieadviseurschap en tot die tijd niet vol in de wind zou kunnen staan in deze rol. En die gedachten, waarmee Annemiek zichzelf mijns inziens te kort deed, daarop heb ik haar bewust uitgedaagd. Want ook al was ze jong in het vak, ze was al sowieso meer dan goed genoeg. Anders was ze ook niet bij RijksAdvies aangesteld. RijksAdvies was toen namelijk een opstartende fase en kon zich als nieuw bedrijf nog niet veroorloven met beginnende organisatieadviseurs te experimenteren. Nu bijna 3 jaar na afronding van de opleiding kristalliseren de opbrengsten voor Annemieks loopbaan zich uit. Ze is nog beter geworden in haar vak, maar het meest wezenlijk vind ik dat ze nu zelf ook weet dat ze goed is. Haar werkgever ben ik niet meer, maar als ik nu met haar spreek, ervaar ik hoe sterk ze in haar rol staat. Ze neemt risico's, begrijpt en draagt grote processen. Opdrachtgevers merken dat. Ze verwerft grote opdrachten, neemt het voortouw in de ontwikkeling van belangrijke klantrelaties en wordt gevraagd voor complexe gevoelige vraagstukken.

Ik denk dat Annemiek uiteindelijk nog meer aan de opleiding heeft ontleend door er aan te beginnen vanuit een houding van een gearriveerde organisatieadviseur in plaats vanuit de positie waarbij ze naar mijn idee haar licht wat onder de korenmaat zette. Hierdoor heeft ze zichzelf de volle exposure gegeven. Het zou dus zo maar kunnen dat zij hierdoor een rijkere opbrengst uit de opleiding heeft weten te halen.

Bekijk hier de presentatie van het Departement Bestuurs- en Organisatiewetenschap (USBO), Universiteit Utrecht op Millian.nl.