Dé opleidingensite voor hbo en hoger
Gepubliceerd op: 31 augustus 2005
Auteur:
Functie: Managing Director
Organisatie: Tias Business School


Postdoctoraal Onderwijs. Executive Masters: voor wie en waarom?

Om adequaat op de voortdurende organisatieveranderingen te kunnen reageren, moeten managers blijven leren. Daarom zijn er executive masters.

Een student op zoek naar executive masters

Executive Master: voor wie en waarom? De meeste managers hebben zeker al één of meerdere ingrijpende veranderingen in hun carrière meegemaakt. Of je zit er momenteel middenin. Het gaat over reorganisaties, fusies, allianties, privatisering, overnames, internationalisering en hevige concurrentie. Allerlei maatschappelijke of economische bewegingen rondom de organisatie. Zulke veranderingen volgen elkaar soms zó snel op dat organisaties te maken krijgen met steeds meer complexe en nieuwe ontwikkelingen, terwijl kennis deprecieert. Managers zijn verder ook zelf steeds op zoek naar groei in hun eigen carrière en voortdurende eigen ontwikkeling. Organisaties zijn genoodzaakt om hier slim op in te spelen. Maar hoe? Voor meer en meer organisaties is permanente educatie en lifelong learning het antwoord. Dit is steeds vaker integraal onderdeel van management development en bijna een onmisbare investering. Zo werd de vraag naar masteropleidingen sterk gestimuleerd. Maar met het oog op het groter wordende aanbod van masteropleidingen wordt het tegenwoordig steeds moeilijker om door de bomen het bos te zien. Voor wie zijn bijvoorbeeld de executive masteropleidingen bedoeld? En wat is het belang en de kwaliteit van dit type opleidingen?


Modern management

Kennis is nog steeds noodzakelijk, maar absoluut niet voldoende voor het management van vandaag. Bij het maken van optimale beslissingen komt immers véél meer kijken dan zo'n tien of twintig jaar geleden. Vroeger was het voldoende wanneer de manager continue op de hoogte was van de laatste ontwikkelingen. Tegenwoordig is de implementatiekracht ook steeds meer van belang. Door de 'information overload' binnen organisaties is het noodzakelijk om een juiste selectie te maken uit die enorme hoeveelheid. En al zou het management in staat zijn de juiste selectie te maken, dan nog betekent dit niet dat de meest optimale beslissing wordt genomen. Het is allemaal namelijk ook nog eens complexer geworden. Met allerlei verschijnselen, processen en interacties.

Dieper inzicht in de dynamiek van de wisselwerking tussen (a) de verschillende functies binnen de organisatie en (b) de organisatie en haar omgeving, is essentieel voor het management van vandaag. 'Dynamisering van inzicht' is een belangrijk kenmerk van modern management.


Executive masters zijn speciale masters

Afhankelijk van de fase waarin de manager zich bevindt, kiest hij of zij voor een masteropleiding. Binnen Europa is het gros van de masteropleidingen pre-ervaringsonderwijs, bedoeld voor jongere studenten die direct of 1 à 2 jaar na het behalen van een Bachelor doorstromen. Bij executive masteropleidingen gaat het om postervaringsonderwijs en een diepgaande professionele ontwikkeling. Het hebben en delen van ervaring vormt hier, in tegenstelling tot de 'reguliere' masteropleidingen (Master of Science en Master of Arts), een belangrijk onderdeel van het didactisch concept.

Wij focussen ons met name op executive opleidingen en integratieve programma's, zowel open enrollment als op company specific programma's. Niet op cursussen en trainingen. Het gaat niet om vaardigheidstrainingen of 'how to'-cursussen. Ook al kunnen deze gericht zijn op een 'post-academisch' publiek. De nadruk ligt op opleidingen ten behoeve van management. Wil je meer concrete afwegingen en beslissingen kunnen maken die meer strategisch dan tactisch-operationeel van aard zijn dan ligt dit type opleidingen voor de hand.

Een van de bekende executive masteropleidingen is het International Executive MBA van Tias Business School (#16 EMBA wereldranglijst Financial Times 2006). Naast MBA's, die bekend staan als dé bedrijfskunde-opleidingen en integratie van alle managementdisciplines, is er een groeiende behoefte aan meer gespecialiseerde masteropleidingen, die op een grondige, kwalitatief hoogwaardige wijze theorie en praktijk op een juiste manier met elkaar in verband brengen. Meestal zijn dit type opleidingen gericht op:

  • één bepaald managementgebied, masteropleidingen met focus op verbreding en verdieping van kennis van managers die zich bevinden in een specifiek functioneel veld - bijvoorbeeld general management, marketing management, finance & control, information management of management & technology (o.a. information technology, transports & logistics en innovation); of
  • één bepaalde sector, masteropleidingen met betrekking tot meer algemene / strategische managementvraagstukken gespecificeerd op issues die in een bepaalde sector (bijvoorbeeld de non-profit sector, healthcare of real estate) actueel en van strategisch belang zijn.


Wanneer kies je voor een executive master?

Aangezien eerder verworven managementkennis steeds sneller deprecieert, groeit de behoefte aan meer verdieping of verbreding. De keuze voor een bepaalde masteropleiding hangt af van het vakgebied en de levensfase waarin de manager zich begeeft. Is de behoefte met name gericht op verbreding van managementkennis? Dan is de opleiding Master of Information Management een goed voorbeeld van een opleiding die daarop aansluit. Als deelnemer van een dergelijk programma bevind je je op het grensvlak van informatiesystemen en business functies, terwijl je bijvoorbeeld de functie van CIO (Chief Information Office) ambieert en dus steeds meer binnen een strategische context zult opereren. Andere functionele managers krijgen juist vaker te maken met meer strategische aspecten. Na bijvoorbeeld een opleiding Master of Finance & Control kun je als controller naast de financieel-administratieve berichtgeving, een actieve rol innemen bij het bewaken van de strategie,verbeteren van bedrijfsprocessen en de informatievoorziening hier omheen.

Ook binnen een specifieke sector kan de behoefte ontstaan naar verbreding van managementissues die juist binnen die sector spelen. Een uitgangspunt van opleidingen die bij die behoefte aansluiten (bijvoorbeeld een Master of Management in Education), is de confrontatie met nieuwe, onverwachte inzichten uit andere sectoren. Het wiel hoeft niet geheel opnieuw te worden uitgevonden.

Het kan ook zijn dat men op zoek is naar verdieping van managementkennis binnen zijn of haar functionele gebied.Zo is bijvoorbeeld het Master in Finance programma gericht op financial managers, bankiers en financial consultants: allen professionals die hun kennis verder willen verdiepen binnen het gebied van finance.


Voor wie zijn executive masteropleidingen?

De executive masters zijn dus vooral gericht op diegenen die management-verantwoordelijkheid hebben of ambiëren. In aansluiting op de behoeften van de manager kan het niveau per programma verschillen. Niet iedere professional (senior manager, afdelingsmanager, young professional) zit immers in dezelfde carrièrefase.

Uit ervaring weten we dat de samenstelling van de deelnemersgroep essentieel is voor de kwaliteit van de opleiding. Bij Tias zijn dat professionals van circa 35-40 jaar (in tegenstelling tot functioneelgerichte opleidingen zijn deelnemers aan sectorspecifieke opleidingen gemiddeld iets ouder dan 35-40 jaar) met een academische of een hbo-achtergrond die over een academisch denkvermogen beschikken. Ze beschikken over een aantal jaren werkervaring en zijn praktisch georiënteerd. Daarbij komt dat zij niet alleen interesse hebben in praktische ervaringen en aanbevelingen, maar ook in de achtergronden hiervan. Dit laatste is waar Tiasopleidingen zo om bekend staan.

De input van de deelnemers is, naast de kwaliteit van en interactie met de docenten, een cruciale factor. Belangrijk voor het resultaat van je leerproces is immers dat je door uitwisseling van praktijkervaring van en met elkaar leert. Deelnemers worden dan ook hierop geselecteerd; ze hebben allen elkaar iets te zeggen.Het gaat namelijk om de 'kruisbestuiving' en stimulatie door groepsinteractie van professionals met verschillende achtergronden. Niets is zo verrijkend als de confrontatie met onbekende gezichtspunten. Een unieke aanpak die je in staat stelt om elkaar, maar ook de docenten uit te dagen. En daarmee niet alleen je persoonlijke effectiviteit te verstevigen, maar ook die van de organisatie.


Wat levert een executive master in de praktijk op?

Wat een opleiding oplevert, hangt naast de kwaliteit (de opbouw van het programma, de kwaliteit van de docenten en de deelnemersgroep) ook af van het nagestreefde niveau, de positionering en het imago van de opleidingenaanbieder. Is de opleiding bijvoorbeeld (a) university-based en (b) gericht op projectbased learning of niet?

Werkt de opleidingenaanbieder op de frontiers-of-knowledge?

Hoe hoger het niveau van de opleiding, hoe meer het strategisch denken in een complexe, sterk veranderende omgeving wordt gestimuleerd. Deelnemers aan executive masters gaan de uitdaging aan om boven zichzelf uit te steken. Er wordt kritisch gekeken naar steeds weer nieuwe concepten.

Het is wel een complexer niveau (je neemt enige afstand van het dagelijkse operationele), maar absoluut niet per definitie té abstract. De abstractie wordt in ieder geval direct (middels cases) geplaatst in een zekere praktijksituatie. De beste basis voor strategische beslissingen. De wisselwerking tussen theorie en praktijk is essentieel: de realiteit wordt voortdurend als ankerpunt gezien en voorkomt al teveel theoretiseren.

Het hoge niveau van dergelijke executive masters brengt met zich mee dat aan de deelnemers van deze opleidingen eisen worden gesteld, zodat zij perfect aansluiten bij het opleidingsniveau. Zij dienen te beschikken over abstractievermogen, het vermogen om werkelijk strategisch te denken, consequent mentaal te schakelen en voortdurend te wisselen van perspectief. Hoge kwaliteitseisen gelden ook voor de docenten. Zo worden de executive masteropleidingen van Tias bijvoorbeeld verzorgd door topdocenten met (inter-)nationale erkenning en door praktijkmensen die het belang onderschrijven dat deelnemers door het volgen van zo'n opleiding hun eigen denken in breder perspectief leren te plaatsen. Executive masteropleidingen van het hoogste niveau: met uiterst intensieve en veeleisende interactie.

En gaat men bij de executive master uit van project-based learning of niet?

Om antwoord te vinden op de vraag wat een executive masteropleiding oplevert, zijn concrete resultaten aan te geven, zoals assignments, presentaties en papers. Concepten die tijdens de opleiding behandeld zijn, worden (in tegenstelling tot cases) naar de eigen praktijksituatie vertaald.

Een andere manier om naar de praktijk te vertalen is een groot integratief project onder begeleiding van hoogleraren. Daarbij is het van belang dat dit project door het topmanagement gedragen wordt. Zo is de kans op daadwerkelijke implementatie in een later stadium groter. Dit soort van projecten wordt dikwijls vergeleken met een intern consultancytraject. Een traject dat je anders bij een externe consultant zou onderbrengen.

Zo ervaart Mimi Lamote (CEO SCF Groep, voorheen General Manager C&A België en Luxemburg) het Retail Management programma dat Tias speciaal ontwikkelde voor C&A als zeer succesvol. Niet alleen op persoonlijk vlak, maar ook voor haar werk bij C&A. "Inderdaad" zegt Lamote, "in de tijd dat ik dat programma volgde werd ik - samen met drie andere deelnemers van C&A, gevraagd naar een nieuwe strategie voor C&A België. 'Show us what you've learned', werd er gezegd.We werden gevraagd een nieuwe strategie te presenteren aan de European Board van C&A. De Board was dermate onder de indruk van deze presentatie dat de CEO van C&A Europe me in januari 2001 gevraagd heeft om die strategie in praktijk te brengen als General Manager van C&A België en Luxemburg."

Het uiteindelijk doel van een executive masteropleiding is om managers juist díe kennis en kunde mee te geven en te laten ontwikkelen, zodat zij een belangrijke sprong voorwaarts kunnen maken. Je verhoogt het analytisch vermogen en ontwikkelt het vermogen om vanuit andere perspectieven naar nieuwe concepten te kijken. Je maakt daarnaast deel uit van een netwerk van gelijkgestemde alumni. Dit is een waardevolle asset. Hoewel afgestudeerden er na zo'n masteropleiding weer een tijdje 'tegenaan kunnen', staat hun verdere ontwikkeling nooit stil. We beseffen als geen ander dat lifelong learning geen luxe, maar een absolute noodzaak en dus focus moet zijn van een business school. Zo krijgen alumni de gelegenheid om hun kennis continu te updaten en zich daarmee steeds verder te ontwikkelen. Tias doet dit bijvoorbeeld door het stimuleren en faciliteren van alumniverenigingen en services zoals bijvoorbeeld refresher courses, internet services en een jaarlijkse alumnidag.


Wat is de kwaliteit van executive masteropleidingen?

Wat de kwaliteit is van een executive master hangt af van verschillende factoren. Masteropleidingen worden beoordeeld op de ambitie die wordt nagestreefd, de kwaliteit van de docenten, de diversiteit van de deelnemersgroep en het verwerven van managerial skills middels het didactisch concept.

Een andere ambitie wil niet per definitie iets zeggen over de kwaliteit van een opleiding. Indien je voor strategisch belang kiest, dan krijgt een instituut met een academisch accent in de opleiding meestal de voorkeur. Indien de ambitie meer tactisch-operationeel is, dan behoort een opleiding met minder nadruk op academische aspecten tot een van de mogelijkheden.

Overigens speelt het imago en de kwaliteit van de opleidingenaanbieder een belangrijke rol bij de keuze en waardering voor een opleiding.De kwaliteit van het instituut is immers zeker bepalend voor de kwaliteit van de opleiding. Een heterogene samenstelling van de groep deelnemers werkt stimulerend op de kwaliteit van het programma. Belangrijk kwaliteitscriterium is hierbij de mate waarin nadruk wordt gelegd op de selectie van toekomstige deelnemers.

Tenslotte is de persoonlijke ontwikkeling een graadmeter voor de kwaliteit van een opleiding. Dit maakt niet altijd heel concreet deel uit van het programma. Dikwijls bestaat er zelfs een toelatingsvoorwaarde alvorens men aan de opleiding kan beginnen. En ook al hebben executive masters vaardighedenontwikkeling niet primair in de opleiding opgenomen, managerial skills worden hier vaak wel gestimuleerd door de didactische technieken.

Uiteindelijk valt of staat een opleiding met de opbouw van het programma en de kwaliteit van de faculty. Bij Tias wordt bijvoorbeeld ieder masterprogramma ontwikkeld op basis van richtlijnen van de VSNU, Universiteit van Tilburg en Technische Universiteit Eindhoven. Uiteindelijk wordt ieder masterprogramma getoetst door de Academic Council. Het toekennen van de mastertitel aan een programma gebeurt binnen de gelieerde universiteiten en is als zodanig beschermd. Iedere drie jaar wordt herbekeken of nog aan de richtlijnen wordt voldaan.


Waar gaat het heen met executive masters?

De markt zal in de nabije toekomst blijven vragen om een duidelijke omschrijving van opleidingsmogelijkheden (zeker nu met de opkomst van de BAMA-structuur en de daarmee gepaard gaande opkomst van meer masteropleidingen op allerlei niveaus). Het is dus zaak dat aanbieders van executive masters zich duidelijk blijven profileren.

Het management zal zich verder willen blijven professionaliseren en blijft vragen naar executive masters met een academische achtergrond. Het beslissingsdomein van de manager wordt immers alleen maar complexer. In tijden van 'information overload' is de voorwaarde voor succesvol management niet de hoeveelheid of de kwaliteit van de informatie. Het is belangrijk om soorten informatie te kunnen onderscheiden en de informatie op een juiste manier af te wegen, zodat de juiste beslissingen kunnen worden genomen. Daarnaast zijn we er als managers inmiddels wel achter dat het heden niet altijd kan fungeren als stramien voor de toekomst. Soms is het nodig de actuele realiteit los te laten en grijpen we naar strategische inzichten.

Willen we onszelf alsook onze organisaties voortdurend laten groeien en blijven ontwikkelen, dan is permanente educatie en lifelong learning de toekomst. Blijven vragen naar het waarom en hoe, continue nieuwsgierig blijven naar nieuwe kennis en ideeën: never stop asking.

Aanbieders van executive masters dienen zelf ook dagelijks de grenzen van kennis te verleggen, om die vervolgens te kunnen overschrijden en (programma's) te blijven ontwikkelen. Het gevolg is een hoge kwaliteit van managementopleidingen en een voortdurende prikkeling tot innovatie.