Dé opleidingensite voor hbo en hoger
Gepubliceerd op: 12 april 2005
Auteur:
Organisatie: Van Harte & Lingsma, Management in Organisatie BV Leiden


Persoonlijke groei is persoonlijke snoei

Het lijkt erop dat persoonlijke effectiviteit vooral bevorderd wordt door het volgen van zoveel mogelijke trainingen, workshops, seminars, symposia, persoonlijke ontwikkelplannen, het lezen van boeken, en het hebben van een coach. Niet dus. Wij zijn van mening dat klakkeloos consumeren van het overweldigende aanbod op de markt van persoonlijke groei uw persoonlijke effectiviteit juist in de weg staat.

Het lijkt erop dat persoonlijke effectiviteit vooral bevorderd wordt door het volgen van zoveel mogelijke trainingen, workshops, seminars, symposia, persoonlijke ontwikkelplannen, het lezen van boeken, en het hebben van een coach. Niet dus. Wij zijn van mening dat klakkeloos consumeren van het overweldigende aanbod op de markt van persoonlijke groei uw persoonlijke effectiviteit juist in de weg staat. Ons motto is dan ook: Stoppen met Shoppen!

Als we training en coaching zien als mest om de persoonlijke groei te bevorderen, dan wordt hiermee gelijk het gevaar duidelijk: wanneer iets hard groeit dan kan het alle kanten opgaan, en je moet weten welke richting je wilt dat de groei gaat. Of misschien wil je helemaal geen groei, maar verdieping en gaat de vergelijking met de ontwikkeling van een Bonsaiboom meer op. Voorkom in ieder geval wildgroei, of veel onkruid, anders groeit het wel hard boven de grond, maar is er geen tijd voor evenredige ontwikkeling van de wortels.

Gerichter 'bemesten' en naast groeien ook gericht gaan snoeien lijkt ons een betere aanpak. Snoeien kan zijn iets afleren, of iets nìet meer doen wat je weliswaar leuk vindt maar waar je beter mee kan ophouden omdat het niet goed voor je is of omdat het niet bijdraagt aan je hogere doel of dat van je organisatie.

Persoonlijke effectiviteit is in die zin ook werkelijk persoonlijk. Niet iedereen is gelijk en de een heeft iets heel anders nodig dan de ander. Zoals het in de huidige consumptiemaatschappij gaat, is het heel moeilijk om te bepalen of je iets nou juist nodig hebt, of eigenlijk helemaal niet. Of het je eerder afhoudt van de wezenlijke zaken, of dat het iets toevoegt. Verantwoordelijkheid nemen voor je persoonlijke effectiviteit betekent dat je deze vragen aan jezelf durft te stellen, en dat je je ontvankelijk opstelt voor de inzichten en behoeften van mensen om je heen.


Doeltreffend

Volgens de Grote van Dale is effectiviteit synoniem met doeltreffendheid. Het gaat dus bij persoonlijke effectiviteit om je doel te treffen. Welk doel? Wiens doel? Kortom: weten wie je bent, weten wat je wilt, helder hebben wat je persoonlijke en professionele doelen zijn, dat is in onze ogen een primaire voorwaarde om een verantwoorde keuze te maken. Leren koersen op een innerlijk kompas, in plaats van meewaaien met de heersende wind. Zoals oude adagium: "Voor de schipper die niet weet waarheen hij vaart, bestaat er geen gunstige wind."

Hier ligt een paradox. Want het lijkt vaak alsof we juist zèlf het minst in staat zijn om te weten wat goed voor ons is. Het is - om in dezelfde beeldspraak te blijven - wel verdomd moeilijk om bij jezelf te durven snoeien. Want dat doet in eerste instantie ook even pijn. Zoals het herkennen en erkennen van eigen beperkingen. Bij een ander is dat niet zo moeilijk. Dit bij jezelf onderkennen is veel lastiger. We hebben nu eenmaal vaak de behoefte om onze keuzes te rechtvaardigen. Deze paradox kun je overstijgen door te leren op een ander niveau naar jezelf te gaan kijken. Door te leren objectief, bijna vanuit een 'metapositie' van jezelf bewust worden.

Een van de meest effectieve manieren om bewust te worden is door stil te gaan staan. Zoals Brecht zei: "Ik stond vandaag even stil bij mezelf en dat was een hele vooruitgang." Dus tijd nemen voor bewustwording. Iedere dag twee keer 10 minuten reflectie doet je effectiviteit met sprongen vooruitgaan. De goede dingen gaan doen in plaats van alles goed te willen doen.

Mediteren, of even wandelen, schrijven. Als je dat doet, wat kom je dan tegen? Een hele hoop weerstand en onrust. Maar als je dat lukt, en daar heeft iedereen weer zo zijn eigen manier voor, dan is de kans groot dat je werkelijk gaat zien, wie je eigenlijk bent en wat je eigenlijk wilt. Wat bij je past, en wat niet bij je past. Je maakt je los van het scala van emoties die direct verbonden zijn met de 'egopositie'. Je maakt je even niet druk om eventuele consequenties. Je begint gewoon met je voor te stellen hoe zo'n plaatje eruit ziet. Goed kunnen visualiseren is daarbij een handig hulpmiddel. Op deze manier kun je leren angsten voor eventuele keuzes los te laten en zuiverder koers uit te gaan zetten. Je begint met zelf verantwoordelijkheid te nemen voor een betere bijdrage, vanuit je eigen kracht.


Gezamenlijke effectiviteit

Persoonlijke effectiviteit als middel tot organisatieverbetering is feitelijk een contradictio in terminus. Het is een 'ik-taak'- gerichte aanpak, in plaats van 'wij-context'-gericht. De effectiviteit van een organisatie zit het nou juist in de gezamenlijkheid en de gerichtheid. Dat persoonlijke een erfstuk van het 'ik'- tijdperk. Het heeft zijn nut gehad, maar het hele begrip is verouderd. Belangrijk is dat je je eigen snoei en groei koppelt aan de doelen van de organisatie waar je werkt. Zijn er overeenkomsten tussen je eigen doelen en die van de organisatie en als dat niet zo is: zijn die te vinden? Mocht het zo zijn dat het duidelijk wordt dat de doelen van werknemer en werkgever mijlenver uiteen liggen dat is het tijd voor afscheid. Ook een vorm van snoeien.


Dialoog

Opleidingsdoelen zijn vaak een resultaat zijn van een gesprek of onderhandeling met een leidinggevende (wij opleiders noemen dat vaak 'de klant achter de klant'). POP's zijn overal doorgedrongen. Het is in onze ogen ineffectief wanneer het opleiding en ontwikkelbeleid een exclusief onderonsje is. Het is zinvoller om door 360 graden feedbackgesprekken in dialoog je persoonlijke (in)effectiviteit te onderzoeken en samen te kijken naar wat er nodig is om als onderdeel van het geheel de effectiviteit te kunnen verbeteren. Ook de leidinggevende zal deze dialoog weer moeten voeren met andere teams in de organisatie, zodat de nadruk meer zal komen te liggen op samenwerken. Een besef ontwikkelen van wederzijdse afhankelijkheid. In de theatersport bestaat een simpel credo: Samen slagen of samen falen. Een goede performance is altijd het resultaat van samenwerken. Je verantwoordelijkheid ligt in effectief gebruik maken van de input (wat dat ook mag zijn) van je collega spelers.


Visie

Het is voor het doelbewust sturen op gewenst resultaat een eerste vereiste dat je weet waar je heen wilt, als persoon, als team, als organisatie, als maatschappij. Dat betekent afstand nemen om het grote plaatje te gaan zien. Dat betekent niet te snel snoepjes uitdelen (even een training of een leuke heidag) om mensen op te peppen of te motiveren. Iedereen heeft er behoefte aan om serieus genomen te worden, maar ook iedereen heeft behoefte aan een zekere vorm van leiding, om te weten waar het naar toe gaat. Dat helpt ook om tegenslagen te overwinnen en een positief soort ausdauer te ontwikkelen. In onze visie wil iedereen uiteindelijk graag een zinvolle bijdrage leveren aan het geheel en daar zijn / haar meerwaarde in bevestigd zien. Zelfs mensen die het liefst solo werken, zullen uiteindelijk blij zijn om op die manier een bijdrage te kunnen leveren. Het is de taak van leiders om als een soort tuinarchitect een ontwerp te maken waarin door middel van dialoog het groei- en snoeiplan een integraal onderdeel vormt.

Vanuit dit plaatje kun je een beginnen met keuzes maken over op welke gebieden training je gaat helpen, en op welke gebieden training je effectiviteit gaat ontkrachten. Want teveel aan groei op een gebied kan behoorlijk ten koste gaan van noodzakelijke groei op een ander gebied. Focussen in plaats van met hagel schieten. Door op het juiste moment op de juiste wijze te snoeien zul je een stevige stam, een goed ontwikkeld wortelstelsel en een rijke bloesem kunnen bereiken. Zodat je er uiteindelijk samen de vruchten van kunt plukken.

Bekijk hier de presentatie van Van Harte & Lingsma Millian.nl.