Dé opleidingensite voor hbo en hoger
Gepubliceerd op: 17 november 2017
Auteur:
Functie: Prof. drs. Philip Wagner is hoogleraar Global Economy & Governance en algemeen directeur van Wagner Group
Organisatie: Wagner Group


Persoonlijk leiderschap is een must

Wie MBO, HBO of universiteit verlaat, is niet opgeleid voor het leven. Snelle veranderingen in de maatschappij, economie en arbeidsmarkt vragen om continu lerend vermogen. Prof. drs. Philip Wagner, hoogleraar Global Economy & Governance en algemeen directeur van Wagner Group: 'Cognitieve skills krijgen in de studietijd genoeg aandacht. Op het gebied van sociale vaardigheden, ondernemerschap, teamwork en persoonlijk leiderschap ligt nog ruimte.'

Het gaat goed met Nederland kennisland. Binnenkort heeft meer dan 50% van de afgestudeerden HBO of WO gevolgd en ook de kenniseconomie groeit. Toch bespeurt Philip Wagner, hoogleraar en algemeen direc-teur van Wagner Group boardroom consulting & executive education, ook achteruitgang. 'Vroeger deden veel mensen na het middelbaar onderwijs de avondschool, om zich naast het werk bij te laten spijkeren. De combinatie van studie en werk is bijzonder krachtig, maar ondanks dat we veel over life long learning praten, blijft het aantal mensen dat werk en studie combineert achter.'

Dat stelt Nederland voor een belangrijke uitdaging, weet Wagner. 'Na de evoluties in landbouw, industrie en dienstverlening zitten we nu in de ICT-revolutie. Dat betekent echter niet, dat die andere evoluties stoppen. Die lopen gewoon door. En dat verandert alles wat we doen op een ingrijpende manier. Denk aan zelfrijdende auto's, drones in de landbouw, de shift van afval naar grondstof, automatisering van kantoorbanen, robots en blended learning in het onderwijs. Hier gaan enorm veel traditionele en aanverwante beroepen de gevolgen van merken.'


Waardecreatie

Door die veranderingen wordt de arbeidsmarkt ook flexibeler. Wagner: 'Er is niet meer één levensloopbaanpad. En de manier waarop we tot onze werkgever of klus verhouden, verandert ook. De traditionele vorm van arbeid, werken voor een baas met een vast contract en vaste taakomschrijving, blijft bestaan. Maar er komen vormen bij. Bijvoorbeeld 'ownership to the job', waarin er veel meer vrijheid bestaat in de taak en er ruimte is voor waardecreatie vanuit het individu. Een derde vorm is de flexibilisering van banen in bijvoorbeeld postbezorging en een vierde zijn de ZZP-ers die er bewust voor kiezen. Ondernemerschap is een vijfde, en dat zie ik als iets waarin je dingen groter maakt dan jezelf. Je creëert een unieke waardepropositie die schaalbaar is en verder kan groeien. Daarnaast is er de vorm van intermediair ondernemerschap, waarin waardecreatie via vaak digitale communicatie centraal staat en niet het aantal uren. Denk aan handelaren op catawiki, ebay of de beurs. De laatste groei zit 'm in de informele economie. Mede door de hoge kostenvoet van arbeid ontstaat er een ruil- en deeleconomie, die ook deels ideologisch gedreven is. En al deze stromen lopen dwars door elkaar heen en daar moet je als jonge professional je weg in zien te vinden.'


Netwerkmaatschappij

Volgens Wagner loopt het onderwijs achter op deze ontwikkelingen. 'We leiden vooral op voor het vaste contract en een beetje voor 'ownership to the job'. De meeste van de afgestudeerden komen voor deze segmenten cognitief gezien goed voorbereid op de arbeidsmarkt. Daardoor is kennis ook een commodity aan het worden, op een gegeven moment heeft iedereen het. Ook al omdat de toegang tot kennis en het delen van kennis explosief groeit.' De eerste échte test voor de jonge professional is dan ook niet cognitief, maar relationeel en emotioneel: 'Het gaat in de kern volgens mij om drie zaken: ondernemerschap, netwerkontwikkeling en leiderschap. Dat start bij het inzicht krijgen in de eigen drijfveren en het verkennen van de ruimte tussen de droom en de daad. Met ondernemerschap bedoel ik zelfstartende vaardigheden en de bereidheid tot het nemen van initiatief. Daar zitten organisaties namelijk op te wachten. Netwerkontwikkeling gaat om verbindingen leggen met anderen. Van vitaal belang, omdat we nu in een netwerkmaatschappij met allerlei dwarsverbanden leven. Die zitten niet alleen in het team, maar ook met collega's van andere afdelingen en mensen van buiten de organisatie. Leiderschap tot slot begint bij zelfinzicht, maar gaat ook over invloed, het omgaan met hiërarchie en generatieverschillen. Macht en invloed zijn echter verschillende dingen en daarom is leiderschap ook iets heel anders dan leiding geven.'


Coaching

Om jonge professionals op de werkvloer toch handen en voeten te geven, zijn er een aantal opleidingen op de markt. Het voordeel van werken en het parallel volgen van een opleiding maakt dat je dingen direct kunt toepassen, waardoor je sneller leert en ontwikkelt. Wagner: 'Mensen komen aan het begin van hun loopbaan zonder hiërarchische positie een organisatie binnen. Daarom is het aanleren van coachingsvaardigheden en het ontwikkelen van social skills van eminent belang. Daarachter schuilt namelijk de vraag: waarom krijgt de ene collega wel zaken voor elkaar en de ander niet? Dat zit hem bijna altijd in het effectief toepassen van sociale vaardigheden in een professionele context. Een belangrijke ontwikkeling is daarbij ook dat organisaties 'platter' zijn geworden en dat rollen en functieomschrijvingen vervagen. Een andere trend is dat 'leren van je baas' daardoor dreigt te verdwijnen. De leercontext van een opleiding met gelijkgestemden met soortgelijke vraagstukken is daarom een enorme verrijking. Het biedt ook fysieke en emotionele ondersteuning, omdat jongeren soms 'zwemmen' door de ruimte die de organisatie biedt.'


Persoonlijk leiderschap

Wagner stelt, dat de hardnekkige barrière tussen cognitie en emotie moet worden geslecht. 'Goed presteren lukt alleen als de professional zich met hoofd én hart verbonden voelt aan z'n klus. Het gebeurt nu nog te vaak dat ze aangesproken worden op een klein stukje van hun kunnen en niet op de totale mens. Daarom ben ik er ook voorstander van dat organisaties niet alleen mensen bij functies zoeken, maar ook vanuit de mens naar functies kijken. Dit lukt echter alleen met zelfbewuste professionals die weten wat ze kunnen en willen, maar die vooral ook in een uitstekende balans met hun omgeving staan. Dit is wat we bij Wagner Group bedoelen met persoonlijk leiderschap.' 'Dit zijn geen individuele dilemma's', besluit Wagner. 'Als jonge professionals er niet aan toe komen om hun netwerk, ondernemerschap en leiderschap te ontwikkelen, gaan ze underperformen. De prijs daarvoor betaalt niet alleen de jonge professional, maar ook de organisatie en onze maatschappij.'