Dé opleidingensite voor hbo en hoger
Gepubliceerd op: 31 augustus 2005
Auteur:
Functie: Manager
Organisatie: IBM Education Nederland


Onderwijs: werken aan de toekomst

Bij IBM zit leren ons in het bloed, het is een belangrijk onderdeel van ons DNA. Al in 1918 boden wij onze klanten voor het eerst trainingen aan en we openden ons eerste centrum voor educatie in 1925. Vandaag de dag is onderwijs voor IBM niet meer weg te denken als middel om zowel onze klanten als onze aandeelhouders tevreden te stellen. Maar we werken ook actief mee aan het ontwikkelen van nieuwe manieren van onderwijs, om zo onze klanten voor te bereiden op de toekomst. Een toekomst waarin leren alleen maar een steeds grotere rol zal gaan spelen als het gaat om de prestaties en de concurrentiepositie van bedrijven. IBM bereidt u voor op de successen van morgen...

Een vrouw fantaserend over de toekomst van het leren


Andere tijden, andere rollen

We leven in een tijdperk waarin innovatie een kritische factor voor alle mogelijke soorten van groei is geworden. Werknemers zien zich elke dag weer voor nieuwe uitdagingen geplaatst om te kunnen voldoen aan steeds nieuwe vragen, wensen en verlangens uit de markt. De belangrijkste eisen die dit on demand tijdperk aan bedrijven stelt is dat ze op elk niveau en op elk moment moeten kunnen beschikken over de juiste kennis, de juiste middelen en de juiste ervaring. Daarvoor is een 'evolutie van het leren' noodzakelijk geworden. Niet alleen verandert het onderwijs zelf, vooral ook de rol van leren bij het halen van bedrijfsmatige doelen wordt steeds belangrijker. Blijven leren is een keiharde voorwaarde voor groei.

Om de genoemde evolutie van het leren te kunnen analyseren, moeten we eerst kijken naar de onderliggende krachten en machten die deze evolutie sturen. Het gaat om een zeer complex geheel van elkaar beïnvloedende factoren, waaruit drie hoofdrolspelers naar voren komen: veranderende markt, veranderende technologie en veranderende demografie.


De macht van de markt

De belangrijkste verandering van de laatste jaren is misschien wel de ontwikkeling van een wereldwijde service economie. Kenmerk daarvan is een vrijwel onbeperkte uitwisseling van informatie, diensten, ideeën en mensen; zonder dat er nog fysieke of virtuele grenzen lijken te bestaan. Een gevolg is dat de focus steeds meer bij de klant komt te liggen: wat de klant wil, is wat de organisatie wil bieden.


De kracht van de techniek

Alle nieuwe technologieën van het IT tijdperk zorgen voor ongekende mogelijkheden op leergebied. Ook al doordat computertechnieken steeds betaalbaarder en daardoor alom aanwezig zijn geworden. Grote invloed hebben ontwikkelingen als multimedia tools, virtual reality en spraakherkenning. Intelligente toepassingen van dit soort technieken zorgen dat leren nauwelijks meer tijd- of plaatsgebonden hoeft te zijn.


De invloed van de demografie

Grote veranderingen treden ook op aan de kant van de werknemers. Niet alleen leven mensen langer, waardoor ze ook langer kunnen werken. Ook treden er door wereldwijde veranderingen verschuivingen op van traditionele rollen naar flexibele, nieuwe manieren van werken. En de jongere generaties zijn, onder meer via internet, gewend geraakt aan een on demand maatschappij, waarin ze zelf aan kunnen geven wát ze willen leren, en waar en wanneer.


Andere eisen, andere aanpak

In het voorgaande schetsen we welke factoren leiden tot een evolutie van het leren. Hoe complex die materie ook is, toch is het mogelijk aan te geven welke kant we op zullen gaan met ons onderwijs.

  • Leren zal veel minder dan nu een passieve ervaring worden
  • Leren zal veel meer geïntegreerd worden in alle mogelijke werkprocessen
  • Bij leren zal de nadruk verschuiven van het individu naar het team


Van passief naar actief

Het meeste onderwijs van vandaag de dag is nog traditioneel opgezet. Dat wil zeggen dat de instructeur informatie verstrekt, dat de student passief informatie ontvangt en dat de leerstof gecentraliseerd en formeel wordt vastgesteld.

Door toepassing van nieuwe technieken en mogelijkheden zal daar just-in-time-leren voor in de plaats komen. Niet langer krijgt iedereen tegelijk dezelfde standaardtraining, maar elk individu kan op elk gewenst moment alleen die leerstof aangeboden krijgen die daadwerkelijk van pas komt. Deze manier van leren zal een positief effect hebben op de productiviteit. Overbodige leerstof behoort tot het verleden en niet langer zullen medewerkers alleen informatie consumeren. Ze zullen ook via de eisen en vragen die ze in de praktijk tegenkomen zelf hun kennis en informatie terug gaan koppelen. Vanuit deze actievere rol zorgen ze dat iedereen binnen de organisatie kan profiteren van wat een enkeling leert.


Van buiten naar binnen

In de meeste organisaties wordt eerst zo goed mogelijk geanticipeerd op de kennis en ervaring die werknemers in de praktijk nodig zullen gaan hebben. Daar wordt vervolgens het onderwijs op afgestemd. Maar in deze steeds sneller veranderende wereld betekent dat al gauw dat men achter de feiten aan gaat lopen.

Gelukkig is het tegenwoordig mogelijk om werknemers veel beter geïntegreerde leermogelijkheden aan te bieden. Niet langer hoeven ze eerst informatie 'van buiten' te verwerken om die vervolgens aan te passen aan wat binnen hun organistie van ze verlangd wordt. Het wordt - en is vaak al - mogelijk om op de eigen werkplek, van binnen de eigen organisatie aangereikt te krijgen wat nodig en wenselijk is. De grenzen tussen werken en leren vallen weg en maken plaats voor permanent werkend leren en lerend werken.


Van individu naar team

Om succesvol te blijven is het tegenwoordig niet genoeg meer om te proberen bij te blijven. Organisaties ontdekken dat ze zich creatief en innovatief moeten blijven ontwikkelen om te overleven. Om dat mogelijk te maken, is een verschuiving van 'leren als individu' naar 'leren als team' noodzakelijk. Zo wordt het bijvoorbeeld mogelijk rond een bepaald project een geschikt team te formeren en het weer op te heffen als het project is afgerond. Waarna een nieuw, anders samengesteld team ontstaat als de markt voor een nieuwe uitdaging zorgt. Hoe beter een organisatie als geheel kennis en informatie tot zich weet te nemen, hoe beter die organisatie kan inspelen op de eisen van nu.


De toekomst van het leren

In de on demand visie van IBM zijn we met z'n allen op weg naar een uitdagende, maar veeleisende, wereld vol verandering. Die weg is natuurlijk voor elke organisatie anders. Iedere organisatie heeft weer andere uitgangspunten, andere doelen en andere voorkeuren. Maar één punt is voor iedereen hetzelfde: als er niet gewerkt wordt aan de toekomst van het leren, wordt het moeilijk om als bedrijf succesvol te zijn en te blijven.

Hoe verschillend organisaties ook zijn, het is goed mogelijk een aantal criteria te formuleren waaraan het leren van de toekomst moet voldoen.

Relevant: leren moet een beroep doen op de intelligentie, speciaal toegespitst zijn op de behoeften van de student en moet 'just-in-time' worden aangeboden.

Uitdagend: leren moet zich richten op meerdere zintuigen, via auditieve, visuele en tactische tools. Een leeromgeving moet zijn ontworpen om de nieuwsgierigheid en betrokkenheid van de student te stimuleren.

Samenwerkend: tijdens het leren moeten studenten zoveel mogelijk zelf de benodigde kennis en feiten kunnen achterhalen. Zo worden hun gevoel voor innovatie en voor een gemeenschappelijk streven gestimuleerd.

Doorlopend: zowel formeel als informeel leren moet altijd onderdeel uitmaken van zowel de werk- als de thuisomgeving. Zo blijven medewerkers zichzelf hun leven lang ontwikkelen.

Resultaatgericht: leren moet in een directe relatie staan met de doelen die binnen de organisatie gesteld worden.


De basis voor het bedrijf van morgen

Om aan al deze criteria te kunnen voldoen, dus om succesvol de weg naar de toekomst van het leren af te kunnen leggen zullen organisaties zich bewust moeten richten op een drietal kerndoelen.

  • Het belangrijkste doel is om als organisatie een allesomvattende visie op onderwijs te ontwikkelen. Parallel met de bedrijfsdoelen moeten ook leerdoelen gedefinieerd worden. Daarnaast is er de noodzaak om de efficiency en de resultaten van het onderwijs net zo goed te beheren en aan te sturen als die van de overige bedrijfsprocessen.
  • Een organisatie zal altijd op zoek moeten zijn naar de best mogelijke lesprogramma's en lesmethodes, zowel traditioneel als virtueel. Leren moet naadloos opgaan in de dagelijkse praktijk, zodat er altijd ruimte en gelegenheid is voor studie. Daarbij moet er zoveel mogelijk rekening gehouden worden met de behoeften, kennis en leeftijd van de medewerkers.
  • Veel leerdoelen zijn vooral ook een kwestie van techniek. Organisaties kunnen haast geen betere investeringen doen dan investeringen in onderwijs technologie. Voor alle onderdelen van het bedrijf moet een taakgericht leerpakket bestaan, dat het vermogen heeft om met alle nieuwe ontwikkelingen en doelen mee te groeien.

Natuurlijk gaan we bij IBM verder dan een gedegen analyse, het formuleren van doelen en het ontwikkelen van een visie. Het leren van de toekomst is bij ons al de dagelijkse praktijk. We bieden een breed scala aan onderwijs: van algemeen tot IT en van traditioneel tot state of the art. Want juist door onze langdurige onderwijservaring weten we dat innovatie een absolute noodzaak is en blijft, maar dat er ook altijd behoefte zal blijven aan een leraar, een schoolbord en een krijtje.