Dé opleidingensite voor hbo en hoger
Gepubliceerd op: 30 augustus 2005
Auteur:
Functie: Academic Director
Organisatie: Webster University Leiden, The Netherlands


MBA vraagt om meer managementvaardigheden

Een MBA is nog steeds de manier om je te beter te profileren op de arbeidsmarkt. Het opent nieuwe deuren voor je en voorkomt dat je vastroest.

Toepasbaarheid van de MBA, belangrijk voor de enthousiaste professional
Een uitdaging om je te onderscheiden

Er zijn veel momenten in je leven waarop je aan het twijfelen gezet kan worden. Dat geldt voor een carrièrekeus en dat geldt zeker voor het kiezen van een masteropleiding als je een nieuwe impuls aan je carrière wilt geven. Welke opleiding kies je? Heeft een MBA niet zijn beste tijd gehad? De wildgroei is voorbij, sommige opleidingen hebben klappen moeten verwerken of zijn gestopt, maar de sterkeren bleven overeind. Of is er een nieuwe manier om je van de grijze middenmoot te onderscheiden?

Twijfelen op zich is niet slecht. Het is precies het juiste moment om de dingen eens op een rijtje te zetten. Neem je loopbaan eens in heroverweging. Zie je jezelf in dezelfde positie tot aan het einde der dagen, of heb je de ambitie om door te klimmen en boven je huidige werkzaamheden uit te stijgen? Ga eens over tot inventarisatie van je mogelijkheden en wensen. Kun je doorgroeien binnen je huidige werkkring of wordt het daar te krap? Hoe zou je willen doorgroeien? En als daarvoor training of een academische opleiding nodig is, heb je daar dan de tijd voor en heb je de steun van je partner en/ of gezin?


Toepasbaarheid van de MBA

Zodra je deze vragen voor jezelf beantwoord hebt en je bent ervan overtuigd dat je jezelf moet onderscheiden van de rest, dan vallen andere twijfels weg. Een MBA is nog steeds de manier om je te beter te profileren op de arbeidsmarkt, en het enige effectieve instrument om nieuwe deuren te openen en te voorkomen dat je vastroest. Het blijkt nog steeds lucratief te zijn: de gemiddelde MBA in Nederland levert nog altijd meer maandsalaris op, maar dat valt in het niet vergeleken met het vergroten van je promotiemogelijkheden. Bij werkgevers, vooral bij buitenlandse bedrijven of bedrijven die opereren op de internationale markt, wordt de MBA nog steeds hoog gewaardeerd. Het is voor die bedrijven in feite een selectiemogelijkheid voor "high potentials".

Als je je afvraagt wat voor een wonderproduct dit dan is, dan ligt het antwoord niet zo zeer in de inhoud - want elke MBA omvat min of meer dezelfde onderdelen - maar meer in de formule en de aansluiting op de arbeidsmarkt: de aansluiting op wat er in de werkelijkheid gebeurt. Het sleutelwoord hier is 'toepasbaarheid'. Een MBA is altijd al een eigenzinnig beestje geweest binnen de universitaire wereld: van oorsprong traditioneel Amerikaans en voortkomend uit het bedrijfsleven, was het MBA puur gericht op business application. De universiteiten omarmden de business schools, maar de nieuwe discipline werd nooit een echte wetenschappelijke opleiding en bleef een vreemde eend in de bijt. Het MBA blijft immers praktijkgericht. De modellen die ontwikkeld zijn worden vaker ontkracht dan bevestigd, en de turbulente wereld van het zakenleven zit vol onverwachte veranderingen en onzekerheden waar de theorie niet altijd grip op heeft. Op universiteiten waar de MBA de ruimte gelaten wordt om z'n eigen leven te gaan leiden, al of niet ondergebracht in een eigen business school met voldoende contacten met het bedrijfsleven, daar ontstaan kweekvijvers voor talent.

Qua aansluiting op de arbeidsmarkt moet je een MBA zien als een horizontaal gerichte topopleiding. Een MBA is verbredend, niet verdiepend zoals de MA (Master of Arts) of MSc (Master of Science). Iemand die verdieping wil, om binnen zijn of haar eigen vakgebied de deskundige te worden op het gebied van bijvoorbeeld marketing of logistiek, doet er beter aan te kiezen voor een MA/ MSc. Binnen de eigen zuil kunnen deze managers zich ontplooien tot hoofd van hun afdeling of later tot consultant. Een MBA daarentegen behandelt elementen uit alle belangrijke bedrijfszuilen, integreert deze en geeft de kaders aan waarin managers zich strategisch kunnen ontplooien. Uiteindelijk is het de bedoeling dat de succesvolle manager de taal spreekt van alle afdelingen binnen een internationaal bedrijf, dat hij aan de onderhandelingstafel de juiste informatie uit onderliggende echelons weet te krijgen, om aan de hand daarvan strategische beslissingen te nemen. De geslaagde MBA'er voelt zich thuis op boardroom level, en de opleiding is dan ook horizontaal en niet verticaal gericht.

Door de praktische toepasbaarheid geeft een MBA ook een ander ervaringsgevoel dan andere opleidingen. Er zijn weinig of geen hoorcolleges, tenmiste niet als je de goede opleiding kiest. Een MBA heeft veel meer weg van executive training, er is veel meer interactief onderwijs en uitwisseling van ervaring. Het grote voordeel hiervan is dat je al bij de eerste bijeenkomst begint met netwerken, iets waarvan je (dankzij de alumni verenigingen) je leven lang kunt profiteren. Door gebruik te maken van elkaars ervaringen heeft wat je doet in de klas ook meteen rendement. Een MBA kan je op deze manier een versnelling van je carrière geven, en het drukt je meteen met je neus op de problematiek die alle managers gemeen hebben. Wat je aan ervaring in de klas opdoet staat gelijk aan jaren werkervaring: een voorsprong die je nooit meer loslaat.


MBA met een hart

Management goeroe Henry Mintzberg liet zich kritisch uit over MBA's en hij stond daarin volledig in zijn recht. Alle MBA'ers, zo stelde hij, moeten een waarschuwing op het voorhoofd gestempeld krijgen omdat ze allerlei prachtige economische analyses op een bedrijf kunnen loslaten maar niet met mensen kunnen omgaan. "Waar zijn de 'soft skills'?" zo vraagt hij zich af in Managers not MBA's. Mintzberg verwoordt hier de consequentie van een proces dat zich langzaam van sommige MBA programma's heeft meester gemaakt: de verwetenschappelijking van de MBA's. Er is hierdoor een tweestromenland ontstaan met aan de ene kant onderzoeksgerichte MBA's waar het accent hoofdzakelijk op theorie ligt, en aan de andere kant de meer praktijkgerichte, professionale MBA's. Dit is iets waar een aankomend MBA student rekening mee moet houden: waarvoor kies je?

Bij de meer praktijkgerichte MBA's hebben docenten vaak een sterkere band met de actuele beroepspraktijk waardoor de kernvakken meer relevantie krijgen. Vooral deze opleidingen weerspreken Mintzberg's kritiek dat MBA's tegenwoordig geen hart meer hebben. Als we in topmanagement goed willen functioneren, beweert men hier, moeten we ervoor zorgen dat we kunnen communiceren, of in ieder geval ervoor zorgen dat we niet miscommuniceren. Naast de vaste leerblokken vinden we hier dan ook relatief meer aandacht voor presentaties, teamwerken, en cross-cultural vaardigheden. Met name leiderschap, ethische aspecten, emotionele intelligentie, intrapreneurship en entrepreneurship treden op de voorgrond. Sociale, maatschappelijke en managementvaardigheden staan centraal, en ze hebben naast globalisering ook diversiteit hoog in het vaandel.

Een goed MBA programma inspireert zo in de studenten niet alleen 'perfection' maar ook 'passion, preparation, and perseverance', in die volgorde. Het legt een solide basis voor wat Stephen Covey de 'good habits' noemt, waarmee de afgestudeerde MBA'er voor zichzelf en zijn of haar omgeving een prettige werksfeer creëert. Hier, waar het MBA deel uitmaakt van een persoonlijke en professionele ontwikkeling, ligt voor menig werkgever de meerwaarde van het MBA.


Ambitie is geen scheldwoord

Iemand die voor het MBA heeft gekozen moet zich in Nederland eerst ontworstelen aan de 'zesjesmentaliteit'. Een succesvol MBA'er hoeft geen streber of pocher te zijn, maar hij of zij is wel een uitblinker en hij of zij zal zijn of haar hoofd dus regelmatig boven het Nederlandse maaiveld uit moeten steken. Gelukkig wordt dat ook in Nederland steeds meer geaccepteerd, want zonder individuele ambitie loopt de economie vast in stroperige inertia. Waar in Amerika de MBA programma's jaar op jaar mensen afleveren die durven ondernemen en een klimaat scheppen van denken in uitdagingen en entrepreneurship, daar komt Nederland er bekaaid vanaf met weinig investering in onderwijs en innovatie en, ik durf bijna te stellen, dientengevolge een matte economie. Het wordt tijd dat managers en MBA'ers zich eens opwerpen om hier verandering in aan te brengen, want hier ligt ondubbelzinnig het return on investment. Heren, en vooral ook dames, er is werk aan de winkel.