Dé opleidingensite voor hbo en hoger
Gepubliceerd op: 31 augustus 2005
Auteur:
Organisatie: IBO: het instituut voor bedrijfskunde


Incompany management development - Ambities, competenties en partnerships

Steeds meer ondernemingen worden geconfronteerd met de vraag naar de manier waarop de ontwikkeling van het management kan worden vormgegeven. Grote internationale bedrijven hebben sinds jaar en dag een eigen school, college, academie of zelfs een eigen bedrijfsuniversiteit. Het aantal managers dat voortdurend getraind moet worden is dusdanig groot dat het de moeite en kosten loont om een bewerkelijke en dure eigen voorziening in stand te houden. Corporate business schools hebben vaak een prestigieuze uitstraling: fraaie kastelen in lommerrijke omgevingen, met opleidingen, gegeven door gerenommeerde docenten.

Locatie voor een incompany programma
Tussen Make-or-Buy

Steeds meer ondernemingen worden geconfronteerd met de vraag naar de manier waarop de ontwikkeling van het management kan worden vormgegeven. Grote internationale bedrijven hebben sinds jaar en dag een eigen school, college, academie of zelfs een eigen bedrijfsuniversiteit. Het aantal managers dat voortdurend getraind moet worden is dusdanig groot dat het de moeite en kosten loont om een bewerkelijke en dure eigen voorziening in stand te houden. Corporate business schools hebben vaak een prestigieuze uitstraling: fraaie kastelen in lommerrijke omgevingen, met opleidingen, gegeven door gerenommeerde docenten. De totale kosten voor gebouwen, staf, programmaontwikkeling en (meestal externe) docenten die daarmee gepaard gaan zijn evenwel dusdanig hoog dat een dergelijke oplossing in veel gevallen niet het best haalbare antwoord is op de opleidingsvraag.

Naast kosten / baten afwegingen en de vraag of men wel voldoende continu deelnemers genereert om een permanent instituut te rechtvaardigen, speelt het gegeven dat men ook voldoende en de juiste competenties in huis moet hebben om de kwaliteit van een eigen opleidingsinstituut te kunnen garanderen. Management opleiden is een vak apart en vereist meestal totaal andere kerncompetenties dan die waar het bedrijf zelf over beschikt. De ontwikkelingen in de bedrijfskunde gaan bovendien tamelijk snel en het kost bijzonder veel aandacht om deze ontwikkelingen op de voet te blijven volgen en vertalen in hoogwaardige opleidingen.

Aan het ene einde van het opleidings-continuüm staan dus de bedrijfsuniversiteiten die, dicht bij huis, geheel en al eigendom zijn van één bedrijf, waarvan de stijl van opereren in hoge mate doordrenkt is van de specifieke bedrijfscultuur en waar de inhoud van de programma's maximaal aansluit bij de kennis-, attitude- en vaardigheidsbehoeften. In deze variant heeft de onderneming 'volledig' grip op het op maat snijden van de opleidingen. Ogenschijnlijk benadert deze variant nog het meest de moderne idealen van de kenniscreërende en lerende organisatie.

Aan de andere kant van het continuüm kunnen we de volledig externe vormen van opleiden stellen: medewerkers krijgen de gelegenheid (budget en tijd) om naar eigen keuze voor vorm en inhoud, in een open opleiding van een opleidingsinstituut te stappen. Voor de op te leiden managers heeft dit als voordeel dat zij een opleiding kunnen kiezen die zo dicht mogelijk ligt bij de individuele opleidings- en ontwikkelingsbehoefte. Bij deze variant is het evenwel de vraag of de nieuwe kennis die wordt opgedaan ook direct toepasbaar is in het eigen bedrijf. Het bedrijf heeft dus minder grip op de opleidings-output. Vaak wordt voor deze opleiding gekozen vanwege het feit dat een bedrijf simpelweg niet de middelen in huis heeft om opleidingsprocessen zelf vorm te geven. Tussen deze twee uiterste varianten in kunnen we incompany opleidingstrajecten positioneren. Hiermee wordt bedoeld het type managementopleidingen dat ontwikkeld wordt samen met een professioneel opleidingsinstituut en waarbij de inhoud van de programma's bestaat uit een mix van algemene kennis- en vaardighedenmodules en specifieke sessies met bijvoorbeeld speciale bedrijfscasussen, aangevuld met interne sprekers. Het voordeel hiervan is dat de kwaliteit van de bedrijfskundige inhoud van modules op deze wijze is gegarandeerd.

Grote uitdaging blijft het om die vorm en inhoud ook nauw te laten aansluiten bij de strategische en operationele leefwereld van de opdrachtgever en bij actuele ontwikkelingen in het bedrijf. Dat kan, onder meer, door deelnemers aan een opleiding de nieuwe kennis te laten toepassen op een concreet probleem uit het bedrijf. In diverse gevallen leidt zo'n projectanalyse in de opleidingssfeer tot dusdanig nieuwe inzichten en benaderingen dat deze vervolgens ook succesvol kunnen worden geïmplementeerd. Zo kunnen opleidingsinspanningen een direct effect hebben op verbetering van de organisatie.


Een Partnership in Ontwikkeling

Een eerste stap in het ontwerp van een incompany programma bestaat uit de kennismaking van twee organisaties: het bedrijf met een opleidingsbehoefte en het opleidingsinstituut met een potentieel aanbod. Vaak blijkt uit die eerste ontmoeting dat het opleidingsinstituut nog geen diepe voeling heeft met wat er in het bedrijf speelt en is het dus lastig om snel een adequaat antwoord te kunnen formuleren. Wat is de specifieke bedrijfscultuur, hoe verlopen de specifieke bedrijfsprocessen, in welke organisatie-historie komt men terecht, wat zijn de do's-en-dont's in deze bedrijfstak? Stuk voor stuk essentiële gegevens.

Omgekeerd blijkt ook dat een bedrijf vaak nog onvoldoende zicht heeft op wat het betekent om over te gaan tot een op maat gesneden opleidingspak. Daarvoor is het nodig dat men heeft vastgesteld aan welkompetentieprofiel het management moet voldoen en ook heeft onderzocht op welk niveau het management nu reeds presteert (assessment). Bovendien moet een analyse gemaakt worden van het gat tussen de gewenste kwaliteit van de formatie en de huidige prestaties en moet men enigszins een idee hebben van hoe dat overbrugd moet worden.

Pas na evaluatie van zo'n eerste kennismaking kan een beeld ontstaan van wat nodig is voor een vervolgontwerp:

  • Omvang en niveau van een programma
  • Balans tussen 'algemene' en 'bedrijfs-specifieke' modules
  • Balans in bedrijfskundige kennis-, attitudeen vaardigheidssessies
  • Aard van de onderwijskundige middelen (lezingen, workshops, simulaties, gaming, projecten, e-learning)
  • Betrokkenheid van het bedrijf bij de opleiding (casussen / projecten, interne sprekers, bedrijfsbezoeken)
  • Selectie en voorbereiding van deelnemers (persoonlijk ontwikkelingsplan) en hun omgeving
  • Kwaliteitseisen, evaluatiemomenten

De ervaring leert dat het aangaan van een samenwerking tussen een opleidingsinstituut en een bedrijf rond een incompany opleidingstraject veel meer betekent dan het simpelweg verschaffen van een gedetailleerde opdrachtspecificatie aan een toeleverancier. Incompany opleiden is geen kennis 'jobben' of 'pluggen'. Het vereist de totstandkoming van een heus partnership, waarbij het bedrijf in staat moet zijn de opleiders een diepe kijk in de keuken te geven, willen deze op hun beurt weer de vertaalslag kunnen maken naar het bedrijfskundig- en ontwikkelingsontwerp van programma's. Omgekeerd moeten de opleiders daarvoor de juiste klantgerichtheid, sensitiviteit, bedrijfskundige- en bedrijfstakkennis hebben om de strategische, organisatorische en imago- c.q. identiteitskenmerken te traceren die het bedrijf in kwestie maken tot de unieke organisatie die het altijd is. Dat alles vereist dan weer dat de beide partners bereid zijn om een open vertrouwensrelatie op te bouwen. Enkel afgaan op de wederzijdse reputatie is daarvoor onvoldoende.

Een interessante incompany opleiding vereist niet enkel bij de start een goed partnership. Gedurende de hele looptijd van een opleiding dienen beide partijen de vinger nauw aan de pols te houden, voortdurend te evalueren, ontwikkelingen in het bedrijf te vertalen naar de opleiding en daar waar nodig het programma bij te sturen. Het bijzonder boeiende van een geslaagd partnership is uiteindelijk dat de kwaliteit en relevantie van incompany opleidingen bijzonder hoog kan worden, doordat de ambities en competenties van heel verschillende werelden worden gecombineerd en ten dienste gesteld van een optimale professionele ontwikkeling van individuen en organisaties. Incompany management opleiden wordt zo een 'joint adventure': een fascinerend gezamenlijk avontuur.