Dé opleidingensite voor hbo en hoger
Gepubliceerd op: 5 november 2008
Auteur:
Functie: CEO TSM Business School, econoom, gastdocent strategie en ondernemerschap, voorzitter Dutch Association of University Business Schools
Organisatie: TSM Business School, Dutch Association of University Business Schools


Het nieuwe leiderschap in een leeromgeving: High Impact Learning in Executive MBA Programma’s en Corporate Social Responsibility

De reputatie van Executive MBA programma's staat al enige tijd onder druk. Er wordt regelmatig kritiek geuit op de kwaliteit van de programma's waar het gaat om de competentieontwikkeling van de manager. Henry Mintzberg heeft dit duidelijk en zeer terecht verwoordt in zijn boek Managers not MBA's.

Het nieuwe leiderschap in een leeromgeving

De reputatie van Executive MBA programma's staat al enige tijd onder druk. Er wordt regelmatig kritiek geuit op de kwaliteit van de programma's waar het gaat om de competentieontwikkeling van de manager. Henry Mintzberg heeft dit duidelijk en zeer terecht verwoordt in zijn boek Managers not MBA's.

Een belangrijk uitgangspunt bij de competentieontwikkeling van de manager is de eigen praktijk van deze manager. Dit betekent dat reeds eerder opgedane ervaring van groot belang is. Dit heeft tot gevolg dat situaties waarin de manager zich bevindt tijdens de opleiding, belangrijke input vormen voor het leerproces. En nog belangrijker: hoe functioneert de manager hierin, hoe kan de manager zijn of haar eigen gedrag verbeteren en hoe gaat de manager om met zijn maatschappelijke verantwoordelijkheid?


Uitgangspunten in High Impact Learning

High Impact Learning houdt in dat de praktijk van de deelnemer centraal staat in het leerproces en dat resultaten van dit leerproces toe te passen zijn in de praktijk. Erg logisch en simpel te verwoorden. Het vraagt echter om uitgangspunten die niet altijd even gemakkelijk zijn toe te passen:

  • De verantwoordelijkheid van het leerproces ligt bij de executive student.
  • Dit betekent dat de student ook het initiatief kan en moet nemen. Dit is de basis waarop de business school en de student elkaar op resultaten aanspreken.
  • Kennis is ondersteunend in plaats van leidend.
  • De student is leidend en heeft behoeften aan competentieontwikkeling die door de business school geleverd moet worden.
  • Kennisoverdracht is dus ook ondersteunend.
  • Een MBA programma is niet meer het aan elkaar plakken van vakgebieden; er wordt een geheel andere vorm van ontwerpen verlangd.
  • Eigen ervaring en ervaringen van anderen zijn leidend.
  • Van ervaringen en het delen van ervaringen met anderen wordt het best geleerd. Dit heeft meer impact dan bijvoorbeeld het gebruik maken van cases of theoretische opdrachten.
  • De deelnemer reflecteert op eigen handelen en op eigen verantwoordelijkheid.
  • De student heeft zich ten doel gesteld bepaalde competenties te ontwikkelen. Dit betekent dat de student ook zichzelf in zijn of haar eigen ontwikkeling beschouwt en hiervan leert. Dit vereist een kwetsbare opstelling, zowel naar zichzelf als naar de groep.
  • De werkgever wordt betrokken bij projecten en interne coaching.
  • De context is niet beperkt tot de transactieomgeving. De impact op de maatschappij wordt tevens meegenomen.

Het feitelijk werken aan projecten werkt uitstekend als de opdrachtgever/werkgever er bij betrokken blijft. Dit geldt zowel inhoudelijk als in het proces. De student neemt zelf de leiding en moet projecten opleveren die de toets van de praktische toepasbaarheid kunnen doorstaan en niet alleen voldoen aan onderwijskundige of vakinhoudelijke normen.

In feite kan gesteld worden dat deelnemers aan een MBA programma met elkaar afspreken gedurende het programma dat ze van zichzelf en van elkaar willen leren. In het uiterste geval kan het dus een programma zijn waarin niets is vastgelegd. Dat maakt het lastig voor docenten met een klassieke opvatting over leren. De docent is immers niet meer leidend, maar de student.


Gevolgen voor programmering van MBA opleidingen

MBA opleidingen die High Impact Learning hoog in het vaandel hebben staan zien er dus anders uit. Ze zijn anders geprogrammeerd, kennen een andere betrokkenheid van diverse spelers en vragen een andere organisatie. De belangrijkste gevolgen voor een High Impact Learning MBA programma zijn:

  • Er wordt geprogrammeerd met integratieve thema's en niet met klassieke bedrijfskundige vakken. Hieraan is tevens het profiel of de focus van een business school te herkennen: waar zijn ze goed in?
  • De persoonlijke ontwikkeling van de deelnemers staat centraal.
  • Omdat de student leidend is, is de persoonlijke ontwikkeling en de eigen verantwoordelijkheid hierin de rode draad van het programma.
  • De werkgever is opdrachtgever van projecten. De projecten worden daadwerkelijk opgeleverd aan de werkgever/opdrachtgever. Dit betekent een goede samenwerking tussen het programmamanagement, de docenten en vertegenwoordigers van de opdrachtgever/werkgever.
  • Geprogrammeerd wordt op de integratie van thema's, persoonlijke ontwikkeling en praktijkopdrachten.
  • De student legt zich vast op een leerambitie door een persoonlijk ontwikkelingsplan.
  • Er is sprake van een lerende groep.
  • Bij de intake van een student is het van belang te sturen op een goede balans tussen de deelnemers in "halen" en "brengen". Voldoende ervaring, diversiteit in de groep en een relatief kleine groep (20 personen) zijn elementen bij het samenstellen van een MBA groep.
  • Er is een balans gevonden tussen enerzijds voldoende managementervaring om toegelaten te worden tot een MBA en anderzijds "jong geleerd is oud gedaan".
  • Het programmamanagement is de leercoach van de individuele deelnemer en van de groep.
  • Er is een (IT) infrastructuur en een logistieke organisatie die de inbreng van de eigen praktijk, de uitwisseling binnen de groep en het leerproces zelf faciliteert.

MBA opleidingen moeten dus volledig anders georganiseerd worden en vragen andere competenties van het programmamanagement en de docenten. Deze hebben veel meer de rollen van respectievelijk een leercoach en een consultant. Dit heeft weer grote gevolgen voor de eisen die gesteld worden aan de faculteit van een business school en hoe deze faculteit wordt aangestuurd. Uiteindelijk ligt hier de bron en de eindverantwoordelijkheid bij High Impact Learning. Business schools hebben zelf leiderschap nodig dat past bij de cultuur van High Impact Learning en duurzame ontwikkeling.


In-company MBA opleidingen

Belangrijke ingrediënten van een High Impact Learning MBA zijn de lerende groep en de rol van de opdrachtgever. De rol van de opdrachtgever is het meest helder en doeltreffend bij een in-company MBA. Dit heeft een keerzijde. Over het algemeen is de effectiviteit van een in-company MBA groep minder groot, omdat het referentiekader van een enkele organisatie te klein is. Het leren van elkaar komt minder goed uit de verf, althans in een MBA programma. In-company programma's kunnen zeer effectief zijn in Management Development en verandertrajecten, maar moeilijker in een MBA programma, omdat deze programma's gericht zijn op general management. In dit laatste geval is een breder referentiekader dan alleen de eigen organisatie zeer aan te bevelen.
Een tussenvorm, die in Europa zal opkomen is een sectorgerichte MBA. Hierin staat een sector centraal en bestaat de leergroep uit een diverse groep studenten uit verschillende partijen uit die sector.


Hoe een MBA te kiezen?

De student die op zoek is naar een goed High Impact Learning MBA programma heeft het niet gemakkelijk. De zoektocht gaat verder dan het vergelijken van de studieduur, de globale inhoud en uiteraard de investering, namelijk met het maken van een inschatting van de organisatie en de cultuur van de business school.
Hierbij kan de student letten op:

  • Een aansprekende thematiek in het programma;
  • expliciete aandacht voor persoonlijke ontwikkeling;
  • kleine groepen;
  • de ondersteuning die de business school biedt;
  • staan (gast)docenten centraal in het programma of het leerproces zelf;
  • expliciete aandacht voor Corporate Social Responsibility;
  • Corporate Social Responsibility integreren in besluitvormingsprocessen;
  • de indruk die de school geeft tijdens een persoonlijk gesprek.

Dit laatste is verstandig om te doen. Altijd persoonlijk kennis maken en proberen de sfeer en cultuur te proeven van de business school.

Een zoektocht naar High Impact Learning is eigenlijk een zoektocht naar een partner in het leerproces van de manager; een zeer strategische keuze. Gezien de aard en omvang van begeleiding en de kleinere groepen zullen deze High Impact Learning MBA's nooit in het lage prijzensegment vallen.


Tot besluit

Er wordt veel gesproken over High Impact Learning. Echte High Impact Learning programma's kunnen goed uit de verf komen als er een marktgerichte organisatie van een business school aan ten grondslag ligt en waar academische verantwoording is door o.a. onderzoek. Pas dan wordt het High Impact Learning. High Impact Learning is een cultuuraspect dat door de business schools op zichzelf moet worden toegepast. Hier is nog een lange weg te gaan. Veel aanbieders hebben kennis of de kennisdragers/academische staf centraal staan in plaats van de klant (student) en de opdrachtgever (werkgever van de student). De komende jaren zullen veel business schools een transformatie door moeten maken. Gebeuren zal het, want de markt vraagt erom en de (internationale) concurrentie is stevig.