Dé opleidingensite voor hbo en hoger
Gepubliceerd op: 1 februari 2009
Auteur:
Functie: Register Treasurer
Organisatie: Riskmatrix


Financiële opleidingen hoog op agenda door kredietcrisis

Voor de financiële opleidingen wordt 2009 - 2010 zonder meer een spannend jaar. Duidelijk is dat de financiële instellingen het door de kredietcrisis moeilijk hebben en snijden in de aantallen medewerkers.

Een kledingstuk gevouwen uit geld; financiële opleidingen moeten creatief met hun budget zijn

Inhaalvraag

Voor de financiële opleidingen wordt 2009 - 2010 zonder meer een spannend jaar. Duidelijk is dat de financiële instellingen het door de kredietcrisis moeilijk hebben en snijden in de aantallen medewerkers. Dit zou kunnen leiden tot een aanzienlijke daling van de belangstelling voor financiële opleidingen. Maar er is ook een andere kant. Allereerst moet opgemerkt worden dat veel instellingen in het afgelopen jaar al een pas op de plaats hebben gemaakt. Niet alleen om budgetaire redenen, maar ook omdat veel medewerkers eerst duidelijkheid over hun toekomst bij de instelling moeten hebben voordat een persoonlijk opleidingsprogramma kan worden vastgesteld. Dit betekent dat in de toekomst een zekere inhaalvraag kan worden verwacht. Maar ook een rol speelt het toegenomen belang dat gehecht wordt aan financieel risicomanagement bij banken en niet-financiële bedrijven. Dit zou de vraag naar financiële opleidingen juist kunnen doen toenemen. Hoe per saldo de vraag gaat uitvallen is dus nog lang niet zeker.


Risicomanagement top issue

Wel zeker is dat risicomanagement een steeds belangrijker onderwerp in het opleidingen en traingenpakket voor het hoger financieel management gaat worden. De kredietcrisis heeft er inmiddels wel voor gezorgd dat ook de raad van bestuur en de raad van commissarissen zich terdege bewust zijn geworden dat inzicht in de financiële risico's en de mechanismen om deze risico's te monitoren absoluut noodzakelijk is. Ook op dit niveau realiseert men zich dat de tijd voorbij is waarin men zich nimmer zorgen hoefde te maken over het aantrekken van voldoende financiële middelen om het bedrijf draaiende te houden en nieuwe investeringen te doen. Voor de financieel managers betekent dit dat hun rol als gesprekspartner voor de bedrijfstop steeds belangrijker wordt. Om deze rol goed te kunnen vervullen is niet alleen financiële kennis nodig, maar ook inzicht in de business van het bedrijf zelf. Tegelijkertijd is het voor het topniveau zelf onontkoombaar om ook de nodige financiële kennis in huis te hebben. Uiteindelijk zijn bestuur en raad van commissarissen zelf verantwoordelijk voor de hoofdlijnen van het financieel management en kan men het zich niet permitteren de problematiek als te weinig strategisch af te doen en over te laten aan de financiële experts. In feite is deze ontwikkeling echter een trend die al langere tijd aan de gang is. De kredietcrisis heeft dit alleen maar versterkt.


Bankiersexamen

Interessant bij dit alles zijn de recente aanbevelingen van de door banken ingestelde Adviescommissie Toekomst Banken ("Commissie Maas") met betrekking tot de deskundigheid van de banktop. In de visie van de commissie is het de bedoeling dat De Nederlandsche Bank gaat toetsen of voldoende kennis en expertise bij bestuurders en commissarissen van banken aanwezig is. Minister van Financiën Bos is hier gecharmeerd van en heeft inmiddels in een populaire televisieshow al een bankiersexamen aangekondigd. Het is nog maar de vraag of dit in de toekomst financiële debacles kan voorkomen, laat staan of meer aandacht voor kennis bij de banktop in het verleden inderdaad de kredietcrisis had kunnen voorkomen. En ook moet men zich realiseren dat voor het managen van een bank daadwerkelijke praktijkervaring even belangrijk is als kennis. Wat dit betreft is er weinig verschil tussen banken en niet-financiële bedrijven. Maar voor de wereld van trainingen en opleidingen is van belang dat in ieder geval kennis en expertise duidelijk op de agenda staan, niet alleen voor het uitvoerend niveau maar ook voor de top.


Treasurer versus financieel directeur

De treasurer is binnen elke organisatie de centrale persoon die er voor moet zorgen dat er altijd voldoende liquiditeiten zijn, de financiële risico's moet beheersen en moet zorgen voor de goede afwikkeling van het betalingsverkeer. In de praktijk zullen deze ontwikkelingen er toe leiden dat deze functionaris steeds dichter komt te staan bij de financiële directeur of chief financial officer. Juist zijn of haar specifieke kennis op het gebied van financiële markten en risico's en daadwerkelijke onderhandelingservaring met financiële partijen zijn in de huidige tijd zeer belangrijk. Enkele treasurers zijn inmiddels zelf door gegroeid tot financieel directeur. Het ziet er naar uit dat dit in de toekomst, evenals dat in bij voorbeeld Engeland al het geval is, vaker zal gebeuren. Wat dat betreft krijgen de controllers en accountants er dus een concurrent bij. De universitaire postdoctorale opleidingen spelen hier inmiddels al op in. Enerzijds zijn de controllersopleidingen wat meer aandacht aan de financiële vakken gaan geven. Anderzijds heeft de register treasurer opleiding van de Vrije Universiteit recentelijk besloten meer aandacht aan risicomanagement en control in de opleiding zelf te geven. Dit maakt het mogelijk dat studenten na hun register treasurer opleiding in een versneld traject voor de register controllers opleiding kunnen instromen om zo beide te combineren.


Specialisatie versus basis

Niet alleen de professionals binnen de niet financiële bedrijven zullen de komende jaren geïnteresseerd zijn in financiële instellingen. Ook binnen de financiële sector zelf zal de belangstelling blijven. Dat bijvoorbeeld vermogensbeheerders, beleggingsanalisten en pensioenadviseurs geïnteresseerd zullen blijven is evident. Dat is inherent aan de beroepsgroep. Hoogstens kan men zich afvragen of de aantallen professionals werkzaam op dit gebied niet wat zullen teruglopen. Hier staat echter mogelijk tegenover dat de markt voor gespecialiseerde parttime topopleidingen van 1 tot 2 jaar op gebieden als bijvoorbeeld asset and liability management en riskmangement gezien de huidige problemen in de financiële markten zal toenemen. Dit is echter een relatief kleine markt, waarin wetenschappelijke instellingen sterk concurreren.
Waarschijnlijk zal ook in de komende jaren de vraag het grootst zijn naar korte trainingen en workshops. Het gaat dan bijvoorbeeld om trainingen op executive niveau voor functionarissen die bijgeschoold moeten worden om de hoofdlijnen van een bepaald deelgebied onder de knie te krijgen, zodat zij als gesprekspartner van de financiële professionals binnen hun organisatie kunnen fungeren. Maar het kan net zo goed gaan om een geavanceerde technische workshop voor financiële experts die de laatste ontwikkelingen van hun vakgebied willen weten. Of een basiscussus voor medewerkers van de backoffice van een dealingroom.


Competenties versus kennis

Een bijkomend voordeel van de huidige discussie rond kennis in de financiële sector is dat er wat realistischer gekeken wordt naar het belang van kennis en competenties. De vraag is uiteraard of een te grote nadruk op competentiegericht onderwijs er niet toe zal leiden dat onverantwoord weing gedaan zal worden aan het verwerven van pure kennis. De problemen in de bankwereld die voor een deel veroorzaakt of althans vergroot zijn door een gebrek aan kennis hebben inmiddels wel duidelijk gemaakt dat kennis en deskundigheid van essentieel belang zijn. Maar zeker op management niveau gaat het ook om ervaring en tal van vaardigheden als kunnen onderhandelen zijn noodzakelijk voor veel functies. Het is dus van belang de juiste balans te vinden. Wat dit betreft is er ook inhoudelijk werk genoeg voor de instellingen en bedrijven die financiële opleidingen en trainingen aanbieden. Het lijkt er echter op dat in verschillende delen van het reguliere dagonderwijs een eenzijdige keuze voor het competentiegerichte onderwijs al is gemaakt. Dat is in de visie van de auteur een gemiste kans voor de overheid. Het is echter duidelijk dat men hier veel van mening kan verschillen.


CV

Prof. dr Mattheus van der Nat is directeur van Riskmatrix BV te Driebergen dat gespecialiseerd is op het gebied van financiële trainingen. Hiernaast is hij als hoogleraar verbonden aan de deeltijdopleiding treasury management (register treasurer) van de Vrije Universiteit te Amsterdam. Tevens is hij commissaris van woningbouwcorporatie Eemland Wonen in Baarn. Eerder heeft hij diverse functies vervuld binnen ABN AMRO en Bank Mees & Hope met een onderbreking als wethouder economische zaken van de gemeente Leiden. In de periode 1999-2006 was hij plaatsvervangend lid van de Sociaal Economische Raad.

Bekijk hier de presentatie van Riskmatrix Opleidingen op Millian.nl.