Dé opleidingensite voor hbo en hoger
Gepubliceerd op: 26 maart 2018
Auteur:
Functie: Directeur / trainer / coach
Organisatie: Streng Dijkerman & partners


Enneagram: vergroot je mensenkennis, ontdek de blinde vlekken van jezelf en anderen.

De mens is zowel fascinerend als complex. Slechts het topje van de ijsberg is voor de buitenwereld zichtbaar als gedrag en alles wat zich daarachter en daaronder afspeelt blijft grotendeels verborgen.

Psychologen hebben al sinds de Griekse Oudheid geprobeerd om de mensheid in te delen in een aantal groepen zodat het makkelijker wordt om zowel jezelf als een ander beter te begrijpen. Veel van die indelingen (bijvoorbeeld extravert/introvert of een indeling in groene/blauwe/gele en rode mensen) zijn gebaseerd op uiterlijke kenmerken en zichtbaar gedrag.

Het enneagram graaft een laag dieper

Het enneagram maakt een indeling van de persoonlijkheid van mensen in 9 typen.

Niet op basis van uiterlijk gedrag, maar op basis van 9 verschillende (vaak) onbewuste centrale drijfveren achter iemands gedrag. Bij het vaststellen van iemands type wordt gekeken naar de onderliggende drijfveren en denkpatronen.

Er is zeer veel uitgebreid onderzoek gedaan en vooral de laatste dertig jaar is er een lawine aan publicaties beschikbaar gekomen die de juistheid/bruikbaarheid van de indeling in de 9 Enneatypen ondersteunt.

Hoe vind je iemands enneagram-type?

Feitelijk is er maar één correcte manier om iemands enneagramtype vast te stellen en dat is via een zogenaamd type-interview door een gecertificeerde enneagram professional.

Zo'n enneagramtyperingsinterview is een interactief gebeuren, want het uitgangspunt is dat degene die op zoek is naar zijn eigen type, bij uitstek de ervaringsdeskundige is voor wat zijn eigen persoonlijkheid betreft. Maar….. ik ken niemand die een volledig beeld heeft van de eigen persoonlijkheid. Ieder mens heeft een aantal blinde vlekken (waar hij per definitie geen zicht op heeft). En daar komt de rol voor de interviewer in beeld. De interviewer vraagt door en legt zo stap voor stap het enneagramtype bloot.

Aan het eind van een interview zijn er meestal nog steeds 2 (soms 3) typen die in aanmerking komen als hét enneagramtype van de ondervraagde persoon. Uiteindelijk is het de geïnterviewde zelf die de eindbeslissing neemt onder begeleiding van de enneagram-professional.

Op internet circuleren vragenlijsten die claimen dat je door de beantwoording van vaak een beperkt aantal vragen je type zelf kunt vaststellen. Werken met vragenlijsten is echter onzorgvuldig en onnauwkeurig en leidt in een té groot aantal gevallen tot twijfel en onjuiste vaststelling van iemands type.

De 9 enneagramtypes en hun (onbewuste) dominante drijfveer

Type 1: de dingen goed en correct doen: alles kan altijd beter

Type 2: voorzien in de behoeften van anderen = helpen en daardoor waardering krijgen

Type 3: presteren, hard werken en succesvol zijn

Type 4: uniek (anders) zijn en "ware" gevoelens ontdekken

Type 5: zoeken naar kennis, alles begrijpen en zich beschermen tegen inmenging en opdringerigheid van anderen.

Type 6: loyaal aan iemand/iets (= autoriteit die alles weet) zijn en daardoor duidelijkheid, zekerheid en veiligheid vinden + waakzaam zijn op wat er allemaal mis kan gaan en constant twijfelen: wie is er te vertrouwen en wie niet?

Type 7: angst en pijn vermijden en op zoek naar avontuur, opties en leuke ervaringen; "ik probeer alles en dan weet ik wat het beste is"

Type 8: sterk, confronterend, "in control" zijn en de koers uitzetten

Type 9: harmonie en goede sfeer bevorderen

NB: Ieder mens heeft alle 9 drijfveren in zich, maar om je dominante drijfveer op te sporen (= je enneatype bepalen) is bijna altijd een nader onderzoek vereist via een typeringsinterview.

Toepassingen in de werksituatie

Zelfkennis en persoonlijke ontwikkeling

Na kennisneming van de informatie die bij jouw enneagramtype behoort, vallen er heel veel stukjes van je persoonlijkheidspuzzel op zijn plaats. Je begrijpt ineens waarom bijvoorbeeld proactief gedrag zo lastig of juist zo vanzelfsprekend voor jou is. Je begrijpt waarom je pijn in je buik krijgt van sommige situaties, terwijl anderen daar juist helemaal geen last van hebben. Je zelfkennis neemt enorm toe. Je krijgt zicht op je uitdagingen en je talenten. Je hebt helder waardoor je gemotiveerd wordt en waarom andere zaken juist buitensporig veel energie kosten. Kortom: je hebt ineens meer inzicht in je eigen gebruiksaanwijzing. Je kunt de regie over je eigen leven ter hand nemen.

Samenwerken met anderen 1-op-1 en in teams, leidinggeven, conflict oplossing etc.

Door enneagramkennis leer je beseffen: "ik neem de wereld waar door een gekleurde bril én er zijn nog minstens 8 andere manieren/perspectieven (die niet beter of slechter zijn, maar gewoon anders) om naar de gebeurtenissen om mij heen te kijken."

Ik heb inmiddels minimaal 300 interviews afgenomen en ik kan uit eigen ervaring melden: "het is ongelofelijk om te zien hoe opgelucht mensen zijn dat ze eindelijk weten: "wie ben ik"? Doorkennis van het enneagramtype van jezelf en anderen snap je beter hoe mensen denken, waarnemen, voelen en handelen. Dit geeft een enorme boost aan zelfkennis, zelfreflectie, persoonlijke ontwikkeling en aan samenwerking met anderen.