Dé opleidingensite voor hbo en hoger
Gepubliceerd op: 30 oktober 2012
Auteur:
Organisatie: Hogeschool van Arnhem en Nijmegen


Wat maakt masterprogramma's hbo-proof?

Leiden wo-masters en hbo-masters op tot hetzelfde niveau? De weg voert in ieder geval langs andere paden. Hbo-masters gaan dwars door de praktijk. Een conclusie die onder andere voormalig HAN-lector Gert-Jan Schuiling trok naar aanleiding van zijn onderzoek in 2011 naar de onderscheidende kenmerken van hbo-masterprogramma's. Maar hoe vertaalt zich die praktijkgerichtheid in masteropleidingen? Hoe worden theorie, praktijk en onderzoek aan elkaar gekoppeld? Drie opleidingscoördinatoren van HAN Masterprogramma's (Hogeschool van Arnhem Nijmegen) leggen uit hoe het hbo-karakter gestalte krijgt binnen hun opleidingen.

"Het onderzoek dat onze masterstudenten uitvoeren naar de ontwikkeling van nieuwe motoren bij DAF, is kenmerkend voor hbo-masters. Anders dan bij universitaire masters, komt het onderzoek namelijk hier voort uit een praktijkvraag. Het is gericht op innovaties in de beroepspraktijk, in dit geval nieuwe Europese regelgeving ten aanzien van emissienormen," zegt Hans Vooren, coördinator van de Master Automotive Systems bij de HAN.

Fundamenteel versus toegepast onderzoek

Onderzoek vanuit een praktijkvraag oftewel toegepast onderzoek is cruciaal in hbo-masters. Om het verschil met fundamenteel onderzoek te illustreren haalt Hans Vooren het voorbeeld aan van de brandstofcel: als fundamenteel onderzoeker zoom je in op de brandstofcel en ga je die verder ontwikkelen en vervolmaken. Terwijl het toegepaste onderzoek van een hbo-master uitgaat van de brandstofcel zoals die nu is. Hoe krijg je die zo optimaal mogelijk in de aandrijflijn van een auto? Vooren vervolgt: "Als hbo-master verbind je de laatste stand van de technologie met de praktijk van nu. Niet iedereen kan immers research & development doen. Onze vraag is vooral: hoe krijg ik het werkend? Hoe krijg ik het de fabriekspoort uit als onderdeel van een voertuig? De technologie is voor ons geen doel op zich. Je moet kijken wat de klant wil en dat vertalen naar de technologie. Dat krijgt aandacht in de opleiding. Hbo-masters hebben een brede focus op het proces. Ze moeten het proces kunnen managen."

Zoals de Master Automotive Systems met onderzoek de laatste stand van de technologie met de praktijk van nu verbindt, zo richt het onderzoek bij de educatieve masters zich op een praktisch probleem binnen de klas, vaksectie of schoolbreed. Onlangs nog heeft een student met het oog op de strengere exameneisen onderzocht hoe hij de eindexamencijfers voor wiskunde kon verbeteren. Zijn leerlingen scoorden gemiddeld een vijf. Dat is nu een zeven geworden. De praktijksituatie van ABN AMRO waar zesduizend mensen werden ontslagen leidde bij de Master Human Resources Management (HRM) tot de onderzoeksvraag hoe de bank bij dit ontslag goed werkgeverschap kon uitoefenen. Coen Berk, coördinator van de Master HRM bij de HAN: "De student die dit onderzoek heeft gedaan, heeft de resultaten geïmplementeerd in de praktijk met onder meer de opzet van een intern bureau voor loopbaanbegeleiding. De medewerkers van wie het contract werd beëindigd hebben dit als zeer positief ervaren."

Verbinding met het werkveld

Nauwe samenwerking met het werkveld is een vereiste om daadwerkelijk tot verbetering van de beroepspraktijk te komen. Berk: "De mensen die het opleidingsprogramma verzorgen zijn bijna allemaal werkzaam in de praktijk. Neem bijvoorbeeld gastdocent Jeroen Geelhoed, auteur van het managementboek van het jaar 'Kus de visie wakker' of professor dr. R.H.W. Vinke, directeur van een onafhankelijk organisatieadviesbureau en hoogleraar Personeelswetenschappen aan Nyenrode Business Universiteit. We houden daarnaast voeling met het werkveld via de senior HR-mensen uit het bedrijfsleven die deelnemen aan de beroepenveldcommissie van de opleiding, een commissie die elke HAN-masteropleiding heeft. Soms lopen we ten behoeve van colleges en seminars mee bij organisaties zoals Achmea, een pionier op het gebied van de invoering van het nieuwe werken. En we organiseren themadagen waaraan bedrijfsmanagers en HR-managers meedoen. Onlangs nog verzorgde een senior HR-professional van een grote papiergigant uit Zweden de themadag over Lean Mananagement en HR. Hij presenteerde hoe Lean Management binnen hun bedrijf wordt doorgevoerd. Dat geeft onze studenten een totaal andere kijk op de rol van strategisch HRM bij Lean Management."

Diverse masteropleidingen hebben met instellingen en bedrijven een partnerschap, waaronder bijvoorbeeld DAF met de Master Automotive Systems. Hans Vooren: "DAF heeft niet de mogelijkheid om op alle technologische ontwikkelingen eigen research & development te kunnen doen. Ze halen dus deels de laatste technologie uit de markt en implementeren dat in hun voertuigen. Maken het 'DAF-proof'. Vanuit die basis bleken zij behoefte te hebben op het gebied van ontwikkeling van hun medewerkers en wij blijken die behoefte precies in te kunnen vullen." Vier DAF-medewerkers zijn in september met de Master Automotive Systems Engineering van start gegaan. "Regelmatig bezoek ik de bedrijven om te praten over het masterprogramma," gaat Vooren verder. "Dat levert veel positieve reacties op omdat ze ons vanuit de bacheloropleiding al kennen, maar ook omdat wij de verbinding leggen met hbo'ers die in zo'n bedrijf werkzaam zijn. De behoefte om eigen mensen hoger op te leiden wordt alleen maar groter, omdat de complexiteit van de technologie toeneemt.'

Steeds meer organisaties zien de waarde van studenten die met hun onderzoek en opdrachten concrete bijdragen leveren aan innovatie van de beroepspraktijk. De vraag naar professional masters neemt toe. "Een kwart van alle lessen in de bovenbouw wordt momenteel verzorgd door on- of onderbevoegde docenten. Scholen in het voortgezet onderwijs hebben dringend behoefte aan goed geschoolde eerstegraads docenten," vertelt Johan Graus, vertegenwoordiger van de educatieve HANmasters en coördinator van de Master Leraar Engels.

Lectoraat

Essentieel bij de verbinding met de praktijk is de samenwerking met de lectoraten. Graus: "Alle masters zijn direct verbonden aan één of meerdere lectoraten. Zo wordt de Master Leraar Engels ondersteund door negen lectoraten, ieder met hun eigen onderzoeksprogramma. Vanuit deze stevige verbinding tussen de master en de lectoraten houden wij ons onderwijs actueel. Er zijn lectoren die colleges verzorgen. Inhoudelijk kunnen wij op de lectoraten terugvallen. De lectoraten zorgen voor kwalitatieve borging van het onderzoek dat onze masterstudenten uitvoeren."

Wisselwerking theorie en werkervaring

Tijdens de masteropleidingen wordt continue de koppeling gemaakt tussen het onderwijsprogramma en de functie die studenten uitoefenen in de praktijk. Graus: "Leren de masterstudenten bijvoorbeeld hoe ze Engels literatuuronderwijs aantrekkelijk kunnen overbrengen, dan passen ze dat de week erna direct toe in hun klas." "Bij de Master HRM krijgen de studenten opdrachten mee die ze tailor-made uitvoeren binnen hun organisatie, bijvoorbeeld strategische personeelsontwikkeling of invoering van het nieuwe werken. Daarbij benutten ze hun theoretische kennis over het doorvoeren van veranderingen."

Masterstudenten

Welke studenten vind je op hbo-masteropleidingen veelal? Coen Berk: Het zijn ambitieuze professionals die door hun werkervaring op een complexer niveau van hun beroepsuitoefening zijn gekomen. Zij verdiepen en verbreden graag hun kennis en hebben oog voor innovaties in het beroepsveld. Zo ontwikkelen HRM-experts binnen de Master HRM zich tot HRM-strategen door zich te verdiepen in actuele thema's als strategische personeelsplanning en vitaliteit en gezondheid. Studenten leren ontwikkelingen een plaats te geven binnen hun organisatie en door te voeren in de praktijk. Graus vult aan: "Studenten van de educatieve masters beschikken al over basisvaardigheden lesgeven in het voortgezet onderwijs. Zij bouwen voort op hun tweedegraads bevoegdheid en focussen op de vakdidactiek en de vakinhoud van het eerstegraads gebied. Zo breiden docenten hun repertoire uit."

Kwaliteit

De groepen bij HAN Masterprogramma's zijn klein. Hans Vooren: "Door die kleinschaligheid komen de hbo-masters nog beter tot hun recht. Zo kunnen docenten hun studenten immers persoonlijke aandacht geven, hun studievoortgang in de gaten houden en het programma bijsturen waar nodig." Het volgen van een masteropleiding is een investering met rendement voor student en werkgever. Berk: "We horen van werkgevers vaak hoe blij ze zijn met de voorstellen tot verbetering die onze masterstudenten aandragen bij bijvoorbeeld hun masterthese." Masterstudenten verbreden hun functiebereik en vergroten hun loopbaanperspectief. Graus: "Ze pakken een praktijkprobleem aan binnen hun school, bedrijf of organisatie. Daarmee profileren ze zich positief.

Bekijk hier de presentatie van Hogeschool van Arnhem en Nijmegen op Millian.nl.