Dé opleidingensite voor hbo en hoger
Gepubliceerd op: 11 april 2005
Auteur:


Selectiecriteria helpen bij keuze Masteropleiding

Opleidingen kan je beoordelen door eerst de opleidingsbehoefte te bepalen en vast te stellen welke eisen daaruit af te leiden zijn.

Mensen verdiepen zich in de selectiecriteria m.b.t. de keuze voor een Masteropleiding

In Nederland kunnen professionals tegenwoordig kiezen uit een groot aanbod van Masteropleidingen, al dan niet in deeltijd. Het wordt moeilijk om door de bomen het bos te zien. Bij het selecteren van een geschikte opleiding gaat het eerst om de vraag voor wie deze is bestemd. Dit heeft te maken met persoonlijkheid, belangstelling en het te verwachten carrièrepad. Je moet eerst de opleidingsbehoefte in kaart brengen en vaststellen welke eisen daaruit af te leiden zijn, voordat je de verschillende opleidingen op hun geschiktheid kunt beoordelen.

Een eerste belangrijke afweging is de keuze voor een gespecialiseerd of juist voor een breed studieprogramma. Bij het eerste zijn twee vormen te onderscheiden. In de eerste plaats zijn er gespecialiseerde Masterprogramma's die voortbouwen op een verwante Bachelorsgraad. Deze fungeren als kopstudie voor degenen die zo'n graad hebben. Daarnaast zijn er gespecialiseerde programma's voor deelnemers uit verschillende disciplines. Zo kunnen academici uit verschillende vakgebieden een gespecialiseerde Mastersdegree behalen, bijvoorbeeld in International marketing.

Naast opleidingen met een gespecialiseerd programma zijn er opleidingen die een breed studieprogramma aanbieden. Deze zijn bedoeld om van specialisten general managers te maken. MBA-opleidingen komen in aanmerking als de opleiding vooral gericht moet zijn op het bedrijf en zijn externe betrekkingen, strategisch management, finance en accounting, marketing et cetera. Gaat de behoefte vooral uit naar bedrijfsinterne organisatie, dan is de MBM een keuzemogelijkheid. Heeft iemand daarentegen managementkennis nodig op specifieke terreinen zoals Human Resources, logistiek of informatie, dan zijn er studies zoals MBL of MBI. Bij gerenommeerde MBA-opleidingen is het mogelijk specialismen als de bovengenoemde via keuzevakken en afstudeerprojecten te verwerven. In alle gevallen zal de cursist zich moeten afvragen of de onderwezen vakgebieden aansluiten op zijn carrièreplan.


Theorie en praktijk

Een wetenschappelijk academisch Masterprogramma stelt verdieping van de kennis in theorie en research centraal. Het afstudeerproject moet hiervan een afspiegeling zijn. Bij de praktijkgerichte academische Masterstudies moet naast de theorie veel aandacht uitgaan naar toepassing en integratie van de vakgebieden. Het afstudeerproject van deze Masterstudies heeft een belangrijke praktijkgerichte component. Dit stelt bepaalde eisen aan het docentencorps. Medebepalend voor de kwaliteit van het programma is de onderwijsfilosofie van het instituut en de organisatie van het onderwijs. Beschikt de instelling over een specifieke onderwijsmanager die verantwoordelijk is voor inhoud en uitvoering van het onderwijs? Zijn er per vakgebied syllabi die op een gestructureerde wijze aandacht besteden aan de te bestuderen collegestof, het verband met andere onderdelen van het onderwijsprogramma, studieopdrachten, te bestuderen literatuur, wijze van examineren enzovoort? Is de voertaal Engels? Dit doet recht aan de internationale oriëntatie van de opleiding. De Nederlandse deelnemers hebben daar veel baat bij.


Timemanagement

Masteropleidingen zijn intensief, dus timemanagement is belangrijk. De in Nederland aangeboden Masteropleidingen bieden verschillende mogelijkheden:

  • Fulltime programma's
  • Parttime programma's met één- of tweewekelijkse lesprogramma's
  • Modulaire executive programma's
  • Distance-learning programma's.

De cursist moet hieruit een weloverwogen keuze maken.


Organisatie

Naast hoorcolleges kennen de Masterprogramma's ook werkcolleges en practica. Deze vinden plaats in kleine groepen en stellen hoge eisen aan de interactie tussen docent en student. De samenstelling van de cursistengroep is ook belangrijk. Een grote verscheidenheid naar vooropleiding, werkkringen en nationaliteiten maakt een vruchtbare kruisbestuiving tussen de studenten mogelijk.
Afhankelijk van het onderwijsprogramma is het interessant om na te gaan of een instituut per vakgebied de mogelijkheid biedt een certificaat te verwerven. Om de kwaliteit van de academische graad te waarborgen moet onderbreking van een programma aan een tijdslimiet gebonden zijn. Onvoorziene omstandigheden kunnen voor de cursist vertraging van het programma betekenen. Het is belangrijk te weten of het instituut over de mogelijkheden en de flexibiliteit beschikt om gemiste onderdelen met een minimum aan tijdverlies in te halen.


Kwaliteit van docenten

De cursist moet inzicht krijgen in de kwaliteit van de docenten. Bij gerenommeerde Masteropleidingen zijn de docenten verbonden aan universiteiten. Zij zijn doorgaans de auteurs van hun lesmateriaal. In Groot-Brittannië mogen docenten vaak naast hun universitaire taak een bedrijf hebben of werkzaam zijn in het bedrijfsleven. Zo delen de studenten in de bedrijfservaring van hun docenten. Maar een cursist moet huiverig zijn wanneer grote delen van het managementonderwijs worden overgelaten aan docenten uit het bedrijfsleven zonder formele didactische scholing. Case studies zijn namelijk alleen zinvol wanneer zij in een theoretisch kader worden geplaatst.
Verder is het van belang na te gaan of de verscheidenheid aan vakgebieden door experts gegeven wordt. Dit houdt in de praktijk in dat een instituut een deel van zijn wetenschappelijke staf van andere universiteiten in binnen- en buitenland betrekt, omdat ze niet op alle terreinen zelf topmensen heeft. Bovendien eist het moderne managementonderwijs incorporatie van internationale expertise in het curriculum.


Examenkwaliteit

De academische Masteropleidingen toetsen de studieresultaten in examens. Die kunnen uit verschillende onderdelen bestaan. Ze kunnen geheel opgebouwd zijn uit individueel te beantwoorden vragen, maar kunnen ook opdrachten bevatten. In het Britse systeem worden de examens behalve door de docent mede beoordeeld door een college van internal en external examiners. Het is oppassen geblazen met Mastersprogramma's die zonder examentoetsing Mastersdegrees uitreiken. Nederlandse en Britse universiteiten worden periodiek door visitatiecommissies getoetst. Dit waarborgt de kwaliteit van de onderzoek- en onderwijsprogramma's. Als iemand kiest voor een Masteropleiding aan een Nederlands instituut dat met een Britse universiteit samenwerkt, dan is het van essentieel belang dat dit instituut zowel qua onderwijsprogramma als examinering onderdeel uitmaakt van de Britse universiteit en volledig voldoet aan de hier beschreven examenprocedure.


Kwaliteitsbewaking

Voor de Europese MBA-opleidingen bestaat een belangenorganisatie, de Association of MBA's (AMBA) in Londen, die waakt over de kwaliteit van het managementonderwijs. Op dit moment bezitten 38 business schools in Groot-Brittannië en 30 op het Europese continent een AMBA-accreditatie. Door de groei van het aantal MBA-programma's in Europa heeft de European Foundation for Management Development (EFMD) een eigen standaard voor Europese "degree awarding" business schools ontwikkeld: de European Quality Improvement System (EQUIS). Op dit moment hebben 51 Europese business schools een EQUIS-accreditatie. Alleen de graadverlenende instituten kunnen hiervoor opteren. Lidmaatschap van de EFMD is voor Europese managementopleidingen essentieel. Het jaarboek van deze organisatie biedt een overzicht van alle aangesloten instituten.


Studiebelasting

Een cursist voor een fulltime Masterprogramma moet op tenminste 2.000 studie-uren rekenen. Voor de parttime MBA-opleiding kan dit gunstiger uitkomen omdat de cursist, onder begeleiding van een docent, opdrachten en vaak ook de afstudeeropdracht in het bedrijf waar hij werkzaam is, zelf kan uitvoeren. Voor het bedrijf van de deelnemer heeft dit het voordeel dat het tegen geringe kosten een waardevol advies krijgt. De wekelijkse studiebelasting bedraagt voor een parttime studie tussen de 17 en 22 uur, met een studieduur van twee tot drie jaar.


Toelatingseisen

Voor gespecialiseerde Masteropleidingen is in de Nederlandse situatie een Bachelorsgraad (first degree) in de betreffende discipline van een HBO-instelling vereist. Voor de brede Masteropleidingen is het mogelijk om vanuit een veel grotere variatie van "first degrees" en doctorale graden een Masteropleiding te volgen. In programma's als MBA, MBI of MBM zitten deelnemers met een Nederlands doctoraal uit een grote verscheidenheid aan disciplines, niet zelden mensen die gepromoveerd zijn.


Toelatingsprocedure

De cursist vult voor een Masteropleiding een "application form" in en voegt een CV bij. Voor de MBA-opleidingen is doorgaans een test vereist. Het meest gebruikelijke is de Graduate Management Admission Test (GMAT), een Amerikaanse test die business schools wereldwijd hanteren. Daarnaast zijn er MBA-instituten, zoals bijvoorbeeld de Harvard Business School, met een eigen test. Doel is objectief inzicht te krijgen in de geschiktheid van de potentiële cursist voor een managementopleiding. Deze testen bestaan uit de volgende onderdelen:

  • een kwantitatief deel dat wiskundige basisvaardigheden en wiskundig inzicht meet
  • een deel dat verbaal abstractievermogen toetst en
  • een deel dat inzicht verschaft in het vermogen van de student om logisch-analytisch te denken.

De toelatingsprocedure wordt afgerond met een persoonlijk interview.


Prijs/kwaliteit verhouding

Goede Masterprogramma's zijn duur. De prijs van een Masteropleiding is afhankelijk van vele factoren, zoals de academische kwaliteit, reputatie en internationale ervaring van de wetenschappelijke staf, de dynamiek en het internationale karakter van het curriculum, de ontwikkeling en actualisering van lesmateriaal, de participatie van wetenschappelijke staf van buitenlandse universiteiten in het onderwijs, de mogelijkheid om deel te nemen aan uitwisselingsprogramma's met buitenlandse universiteiten, de reputatie van het wetenschappelijk onderzoek en de mogelijkheid om na het behalen van de Mastersdegree te promoveren.
Studiegidsen van de Masteropleidingen met elkaar vergelijken is een manier om na te gaan of de reputatie, studiefilosofie en sfeer van het instituut met de verwachtingen overeenkomen.


Vuistregels

De keuze van het MBA-programma is gecompliceerd en is afhankelijk van persoonlijke omstandigheden en voorkeur. Handzaam zijn de volgende criteria:

  • Hoe internationaal is het programma?
    De toenemende globalisering moet zijn weerspiegeling vinden in de MBA-opleiding, de internationale herkomst van docenten en studenten.
  • Hoe innovatief is het programma? Wordt het curriculum steeds geactualiseerd? Besteedt het instituut aandacht aan moderne ontwikkelingen zoals e-commerce? Is het programma flexibel?
  • Hoeveel aandacht krijgt de menselijke dimensie?
    De snelle ontwikkeling van nieuwe technologieën maakt effectief management van human resources belangrijker. Bedrijven en landen die hier oog voor hebben verwerven op die wijze een "competitive advantage".
  • Hoe sterk is het docentencorps?

Hoe verhouden zich onderwijs en research? Geven docenten goed onderwijs en bedrijven zij actief onderzoek? Hoe belangrijk zijn Rankings en League Tables? Rankings worden alom gegeven en moeten met de nodige voorzichtigheid worden geïnterpreteerd. Kwaliteitskranten en tijdschriften kunnen daarbij een belangrijk hulpmiddel zijn. Wees echter kritisch want elke ranking is in meer of mindere mate gebaseerd op subjectieve criteria. Vaak zijn de wegingsfactoren waarop de conclusies gebaseerd zijn, niet te controleren of dubieus. Het is niet voor niets dat The Economist in haar publicatie Which MBA? (11th edition 1999) zich distantieert van rankings. Auteur George Bickerstaffe is een autoriteit op het gebied van MBA-opleidingen. Deze publicatie geeft een overzicht van dé toonaangevende fulltime, parttime en distance-learning MBA programma's in de wereld. Van een aantal business schools wordt bovendien de mening en ervaring van studenten vermeld.