Dé opleidingensite voor hbo en hoger
Gepubliceerd op: 16 september 2013
Auteur:
Organisatie: Scienceguide


Nederland heeft hoogvliegers nodig, opmars van het honours programma

Verandering in de cultuur vraagt om veranderingen in de onderwijsorganisatie en om een andere benadering van het honours onderwijs door docenten en studenten.

Het boek 'Hoogvliegers nodig' wordt tijdens de internationale conferentie over onderwijsexcellentie en honours programma's "Learning to Innovate" van 010 Innovators in Rotterdam gepresenteerd. Ervaringen en visies vanuit HBO en WO zijn hierin gebundeld, specifiek gericht op professionele excellentie.

Meer willen en kunnen

In het hoger onderwijs in Nederland zijn de laatste jaren veel onderwijsprogramma's ontwikkeld voor 'hoogvliegers', studenten die meer willen en meer kunnen dan het reguliere programma hun biedt. De universiteiten van Utrecht en Leiden zijn begin jaren '90 gestart met zo genoemde honours programma's en andere universiteiten en hogescholen volgden met vergelijkbare programma's.

Er is in het laatste decennium een veelheid aan honours programma's ontstaan met een eigen karakter. Die programma's zijn gericht op de kenmerken van excellente professionals in een beroepsdomein. Tal van onderwijsinstellingen werken aan de ontwikkeling van deze honours programma's, op verschillende manieren, maar vaak met groot succes.

Toch weten docenten van honours programma's vaak niet hoe docenten van andere instellingen dit honours onderwijs verzorgen. Om deze reden hebben we in dit boek de ervaringen gebundeld van een aantal hogescholen en universiteiten met honours onderwijs, specifiek gericht op professionele excellentie.

Tegelijk hebben we geprobeerd met achtergrondinformatie en resultaten van wetenschappelijk onderzoek, meer diepgang te geven aan het denken over honours onderwijs en de opgedane ervaringen toegankelijk te maken voor een grotere groep geïnteresseerden. Een grote groep docenten in honoursonderwijs is bereid geweest om als auteur een bijdrage te leveren aan dit boek. Dat heeft ook een diversiteit opgeleverd aan voorbeelden van allerlei aspecten van honours programma's, die gericht zijn op ontwikkeling van professionele excellentie.

Nieuwe opvattingen

Honours onderwijs in het hoger onderwijs dat gericht is op excellentie in de professie, kan studenten stimuleren zich extra te ontwikkelen in een vakdomein, meer oog te krijgen voor een interdisciplinaire benadering van problemen en vernieuwingen te initiëren en te realiseren. Enerzijds gaat het er dus om studenten die meer willen en kunnen de kans te geven hun talent optimaal te ontwikkelen.

Anderzijds gaat het erom te voldoen aan de maatschappelijke behoefte aan excellente professionals, die in staat zijn complexe maatschappelijke problemen aan te pakken vanuit gedegen vakkennis, met een brede, multidisciplinaire aanpak, met competenties op het gebied van communicatie en ondernemen, met een creatieve en vasthoudende instelling.

Afgestudeerden uit dit onderwijs moeten in staat zijn in internationale teams te functioneren en zich wereldburger te voelen, en op termijn bij te dragen aan innovatie en duurzaamheid. Honours onderwijs kan aansluiten bij de wens om tot meer innovatie te komen in de economie en in de samenleving, waar vaak complexe problemen moeten worden opgelost. Uit onderzoek van de Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD) blijkt dat hoge opleidingsniveaus en excellentie leiden tot economische winst.

In Nederland stond lange tijd de studeerbaarheid en een hoog numeriek opleidingsrendement centraal ('hoger onderwijs voor velen'). Het gevolg was dat onderwijsinstellingen niet echt richtten op de topstudenten. Het was ongebruikelijk om studenten die het programma gemakkelijk aankonden, extra uit te dagen om zich verder te onderscheiden; het onderwijssysteem was vooral gericht op aandacht voor de achterblijvende student, zodat iedereen de eindstreep zou halen. Het gevolg daarvan is dat het opleidingsniveau in Nederland 'een hoogvlakte zonder pieken' is.

Dit beeld wordt dus bevestigd door onderzoeken van de OECD, en van het Centraal Planbureau (Onderwijsinspectie, 2013), waaruit blijkt dat de best presterende studenten in Nederland zich in het onderwijs vaak onvoldoende voelen uitgedaagd en dat relatief weinig studenten op internationaal topniveau presteren. Uitblinken op school en in een studie was in Nederland vaak tamelijk ongewoon, waarbij de 'zesjescultuur' als kenmerkend genoemd werd.
De opvatting dat gelijke kansen voor iedereen ook betekent dat het uitstijgen boven het gemiddelde niveau ongewenst is, droeg bij aan de zesjescultuur en hield die ook in stand.

Verandering in de cultuur vraagt om veranderingen in de onderwijsorganisatie en om een andere benadering van het onderwijs door docenten en studenten.

Lees meer over het honours onderwijs in het volledige artikel.

Bron: Scienceguide