Dé opleidingensite voor hbo en hoger
Gepubliceerd op: 11 april 2005
Auteur:
Functie: Director Universiteit Maastricht Business School
Organisatie: Maastricht Business School


Masteropleidingen: een gevarieerd, professioneel eilandenrijk

De vele verschillende masters maken het kiezen van een opleiding niet makkelijk. Daarom zet dit artikel de verschillende soorten op een rij.

Met het ondertekenen van het Bologna-verdrag in 1999 door 29 Europese ministers van onderwijs werd het stelsel van Bachelors en Masters in Europa een feit. In de volksmond heet dat het BaMa-stelsel. Het doel ervan is het onderwijsstelsel en de diplomastructuur internationaal op elkaar af te stemmen. Vanaf 2002 levert iedere Europese universiteit nu Bachelors en Masters af. Het nieuwe stelsel beoogt meer flexibiliteit en mobiliteit voor Europese studenten. Internationale uitwisseling van studenten wordt gestimuleerd en de onderlinge erkenning van diploma's wordt ermee gewaarborgd. Tegelijkertijd neemt echter ook de verwarring toe. Ruim voor het invoeren van deze BaMa structuur in Nederland bestonden er immers ook al Master programma's. Denk maar aan de Master of Business Administration (MBA), of aan gespecialiseerde / functionele of Executive Master programma's. Het kan helpen om de verschillende soorten Master programma's eens op een rij te zetten.


Wat is een Masteropleiding?

Een Masteropleiding is een opleidingsniveau, dat doorgaans wordt bereikt na 4 of 5 jaar hoger of universitair onderwijs. Meestal wordt een Master vooraf gegaan door een primaire of initiële universitaire opleiding, die Bachelor wordt genoemd. Dat is echter geen wet van Meden en Perzen, ook mensen zonder hogere of universitaire vooropleiding kunnen in sommige gevallen aan een Master opleiding deelnemen.


Welke Masteropleidingen zijn er?

Er zijn ruwweg 3 categorieën te onderscheiden. Nochtans deze opsplitsing houdt geen formele hiërarchie in, geen aanname dat een student een diploma moet behalen van een bepaald niveau om toegelaten te worden tot een volgend, hoger niveau.


Algemene Masters

Voorbeeld: Master of Science in Infonomics of in International Business of in European Studies enz..

Het overgrote deel van de (toekomstige) Master programma's in Europa valt in dit segment en betreft daarmee het merendeel van de Master studenten die (gaan) afstuderen.

Deze Master programma's zijn op een bepaald gebied en generalistisch van aard, bedoeld voor jongere studenten die na drie jaar hoger of universitair onderwijs direct doorstromen na het behalen van het Bachelor diploma. Ook zij-instromers (studenten die 1-2 jaar werkervaring hebben opgedaan na hun Bachelorfase) kunnen worden toegelaten, mits zij aan de specifieke eisen voor de Master die ze willen volgen voldoen.

In het geval van de universitaire Master (die verreweg de grootste groep van deze algemene Master vormt) ligt de nadruk sterk op verdieping van de vakken en een meer praktijkgerichte theorie.

Men zou kunnen spreken van het opdoen van kunstmatige werkervaring, die wordt verkregen door aan cases uit de praktijk te werken. Het zijn dan ook echte pre-experience programma's, die tot doel hebben voor te bereiden op een beginnende carrière. Afstuderenden van deze Masters zijn doorgaans 22-23 jaar oud.

In lengte variëren deze Masters van 1 tot 2 jaar, waarbij de meeste landen de 3+2 structuur hanteren. Dus 3 jaar Bachelor gevolgd door 2 jaar Master. In Nederland is het echter 3+1 waarbij moet worden aangetekend dat een studiejaar in Nederland 32 weken kent tegen vaker 22 weken in andere landen. Het totale aantal weken loopt dus niet ver uiteen: 32 weken x 4 of 22 weken x 5 jaar ontloopt elkaar niet veel.

Voor studenten uit landen binnen Europa kosten deze Masters rond de 1500 euro per jaar. Voor landen buiten Europa ruwweg 5000 euro of meer.

Als toelatingscriteria gelden thans een bachelor diploma en bijvoorbeeld een GMAT test. Op langere termijn zullen wellicht speciale toelatingstests het licht zien. Voor Bachelors uit het HBO die willen doorgaan met een universitaire Master hebben de meeste universiteiten samen met het HBO een doorstroomprogramma opgezet vooraleer men aan de universitaire Master kan beginnen.


Speciale Masters

Voorbeeld: Executive Master of Finance & Control

Hierbij gaat het vrijwel steeds om een echte verdiepingsstudie in één breed vakgebied. In het voorbeeldgeval gaat het per se om een post-experience programma. Tot deze Master worden studenten toegelaten met een diploma dat relevant is voor de specialisatie in kwestie. In feite gaat het om geavanceerde professionele ontwikkeling.

Werkervaring is dus noodzakelijkerwijs een vereiste. Deze Masters kunnen zowel gevolgd worden als voorbereiding op een zeer specifiek professioneel traject, als ook om een navenante carrièreverandering in gang te zetten.

Deze soort van Master programma's worden binnen Europa nog niet uniform geclassificeerd en erkend. In GB vallen ze in de categorie 'postgraduate' (i.e. post Bachelor's) maar in Frankrijk staan ze bekend als "3e cycle" oftewel "post maitrise". In sommige andere landen is er nog helemaal geen officiële erkenning.

De kosten van deze Specialised Masters lopen sterk uiteen, maar doorgaans gaat het om privaat gefinancierde opleidingen waarvoor men de volle kostprijs moet betalen. Bedragen van meer dan 10.000 euro per jaar zijn eerder regel dan uitzondering.

Binnen Europa zijn er twee verschillende subgroepen van deze Masters. Allereerst de beroeps-georiënteerde programma's die moeten leiden tot bepaalde professionele specialisaties binnen een bedrijf of organisatie.

Daarnaast zijn er de academische en research-georienteerde specialised Masters die voorbereiden op een PhD promotie. Omdat de laatsten opleiden tot gespecialiseerd onderzoeker doet men de ervaring al werkend als onderzoeker op. Ervaring is in dezen geen dwingend vereiste. In nogal wat landen krijgt men voor deelname aan zo'n programma betaald, omdat goede, typisch academisch geschoolde onderzoekers schaars zijn.


Master of Business Administration / MBA

Deze is van origine algemeen van aard, zoals de benaming "MBA in General Management" al aangeeft, maar MBA's worden toenemend in een bepaalde specifieke afstudeerrichting aangeboden, zoals bijvoorbeeld een "MBA in Life Sciences". De nadruk ligt dan met name op het praktijkgericht verdiepen en verbreden van algemene managementkennis en competenties.

MBA programma's zijn bedoeld voor professionals met meerdere jaren werkervaring, die zich voorbereiden op een grotere management verantwoordelijkheid, of op een carrière verandering of versnelling. De leeftijd van hen ligt in de range van 26-35 jaar vanwege de vereiste werkervaring. De doorlooptijd van MBA programma's varieert van 1 tot 2 jaar.

Ten opzichte van de twee voorgaande soorten Masters zijn MBA programma's niet per se van een hoger academisch niveau. Ze verschillen echter wezenlijk in hun doelstelling, hun pedagogische benadering en hun werving.

MBA programma's worden aangeboden in verschillende soorten en formats zoals full-time, part-time, executive, modulair, blended-learning, consortium, of incompany. In feite zijn het allen varianten op het originele full-time MBA, die proberen op een geschikte manier werknemers de gelegenheid te geven hun MBA diploma te behalen terwijl ze daarnaast een baan hebben.

De kosten van een MBA opleiding in Europa variëren van rond de 20.000 tot 40.000 euro per jaar. Met name bij Executive MBA programma's waarin meerdere business schools participeren en met enige regelmaat continentaal dan wel intercontinentaal wordt gereisd om de verschillende colleges te volgen kunnen de werkelijke kosten oplopen tot zo'n 80.000 euro.


Hoe nu te kiezen?

Het kiezen uit een van bovenstaande soorten van Masters hangt dus sterk af van de fase waarin een net afgestudeerde of professional zich bevindt (wel of geen werkervaring), de motivatie voor het volgen van een Master (specialisatie versus verbreden) en het beoogde doel: wil men promoveren of promotie maken of wil men zich juist professioneel specialiseren resp. mikt men ook nog eens op termijn op een topbaan.

Als de keuze voor het 'doen' van een Master is gemaakt gaan heel andere criteria een rol spelen, m.n. als het gaat om de vraag aan welke hogeschool, universiteit of business school men die Master wil volgen. De feitelijke kosten én de "opportunity costs" spelen dan natuurlijk een rol. Bij zo'n keuze wil men graag letten op de beste prijs / kwaliteit verhouding.

De criteria die daarbij een rol gaan spelen zijn o.a: de geografische ligging, de voorkeur voor een land of stad, wel of geen internationaal erkende accreditatie, het imago-, de kwaliteit en de reputatie van het instituut en de docenten, het percentage docenten met een PhD, het al of niet internationale karakter van het instituut, het percentage internationale studenten, de onderwijsfilosofie, de actualiteit van het curriculum en de mate waarin een link met de praktijk mogelijk wordt gemaakt.

Veel succes!

Bekijk hier de presentatie van Maastricht University School of Business and Economics op Millian.nl.