Dé opleidingensite voor hbo en hoger
Gepubliceerd op: 8 juli 2014
Auteur:
Functie: Programmamanagement en Business Delevopment
Organisatie: ISBW, onderdeel van de Schouten & Nelissen Groep


Leren komt dichter bij de organisatie

Kun je processen verbeteren, zonder de mensen daarin mee te nemen? Nou, dat wordt een hele uitdaging. Mensen maken organisaties.

Processen zijn in feite niet meer dan instructies in de volgorden waarin werk zich ontvouwt in een bedrijf. Dat vraagt instructie, routine en discipline. Zeker als organisaties zich verder willen ontwikkelen en willen doorgroeien, door een organisatie-ontwikkeltraject, is het trainen en opleiden van medewerkers cruciaal. Maar dat is allemaal nog wel logisch. Wat interessant is, is dat training en opleiding een versterkend effect heeft op organisatie-ontwikkeling. Het is een belangrijke aanjager.

Leerprocessen binnen de organisatie

Leren in organisaties vroeger en nu

Leren in bedrijven is van vroeger uit heel natuurlijk ingericht. Voor de industriële revolutie ging je in een werkplaats aan de slag en leerde je een vak. Timmerman, bakker, schilder, smid, noem maar op. Je werd als leerling lid van een gilde. Daar werd je opgeleid om een vak te beheersen. Het duurde soms twee tot drie jaar voordat je als gezel verder ging werken en leren, om het vak na weer een periode van jaren tot in de puntjes te beheersen en je meesterproef af te leggen. Dan was je meester en ging je vanuit die rol leerlingen begeleiden. Het leren en werken was toen volledig verbonden.

Tijdens de industriële revolutie werd nagedacht over andere vormen van leren. Onder andere vanuit de gedachten van iconen als Henry Ford en Frederick Taylor, werd repeterend werk en efficiency erg belangrijk als aanjagers van de economie. Er werden klasjes gevormd om mensen tegelijk dingen te leren. Het leren werd meer en meer onttrokken van de werkvloer en verplaatst naar instructielokalen en oefenruimtes. In plaats van één op één leren, werd het één op veel, in nagebootste situaties, of zelfs helemaal weg van de werkvloer in een aparte bedrijfsschool, of nog verder, extern. Dat is steeds verder doorgevoerd. In de inrichting van het onderwijs is dit het sterkst te zien daar waar het leerlingwezen volledig is verdwenen en jonge beroepskrachten nu volledig op school een vak leren.

Het leren op de werkplek is behoorlijk aan erosie onderhevig geweest. Als je dan weer naar de essentie kijkt, is het zo evident dat doorgroeien op het werk, wel moet plaatsvinden in dat werk. Denk aan een rijke context, kijken hoe collega's het doen, het leren nadoen, gerichte instructie en hulp bij het uitvoeren van werk. Dicht op functies leren en doorgroeien. Veel organisaties nu zijn bezig om juist heel dicht op het werk te kijken naar leerinterventies om medewerkers verder te ontwikkelen. Dit om zoveel mogelijk rendement uit het leren te krijgen. Dat is een belangrijke tegenbeweging om juist dus weer meer in het werk te leren. Met nieuwe technologie wordt dat ook steeds fijnmaziger ingericht met tablets en smartphones waarop instructies worden verstrekt. Dit leren is zeer effectief om mensen in patronen zelfstandig activiteiten te laten verrichten, waarin ze procedures en richtlijnen dienen te volgen.

Denk aan: Trainingen met groene en rode velden die aangeklikt moeten worden, korte video's met een instructie 'zo doe je dat', gerichte controlevragen en vervolgens gekoppelde feedbackfuncties. Het is effectief, omdat het vaak heel lastig is om al die dingen in het werk te onthouden, hulpmiddelen zijn dan handig. Effectiviteit is hier nog steeds leidend.

Leren en organisatieontwikkeling

Laten we eens kijken naar organisatieverandering en organisatieontwikkeling. Veel organisaties combineren organisatieverandering en organisatieontwikkeling met een leertraject. Daar zijn meerdere motieven voor.
Als eerste is een langer leertraject een mooie gids om veranderingsthema's of ontwikkelthema's te adresseren.
Ten tweede kun je met zo'n langer leertraject visie in de organisatie laden en medewerkers uitnodigen door discussie en gedachtevorming te faciliteren met zo'n leergang om vervolgens te harmoniseren naar een 'shared vision'. Het is dan wel wat anders dan een hulpapp op een tablet of smartphone. Doorgroeien is ook nieuwe stappen zetten als bedrijf en dat vraagt van medewerkers ook een stap in het nieuwe. Soms een sprong, ook vaak nieuwe en nog onbekende ideeën. Hoe rijm je dat met repeterende effectiviteit? Dat is spannend, maar tegelijk ook interessant. Leren stelt je dan in staat om juist grenzen te verleggen en nieuwe dingen te ontdekken.

Doorgroeien met middenkader als scharnierpunt

Het doorontwikkelen van een bedrijf of organisatie naar een volgende fase vraagt kennis en vaardigheden om dat te kunnen. Het middenkader is dan vaak een zeer belangrijk scharnierpunt in zo'n traject. Het hogere management geeft richting, het middenkader baant de weg om de medewerkers en het werk zo te ontwikkelen naar een nieuwe situatie. Opleidingen voor middenkader hebben meer en meer vanuit doorgroeien betekenis in de vorm van management development. Dat klinkt abstract, maar is in feite niet veel anders dan iedereen aanlijnen en zorgen dat de juiste dingen gedaan worden. Maar het vraagt wel zelfstandigheid, inzicht en overzicht van het werk en de organisatie daarvan.

Functiegericht opleiden en loopbaangerichte ontwikkeling

In dergelijke grotere organisatie-ontwikkeltrajecten kan het heel effectief zijn om functiegericht opleiden (gericht op directe toepassing in het werk) te combineren met loopbaangerichte ontwikkeling (gericht op employability). Ofwel korte en lange termijndoelstellingen verbinden in leren. Een betere inzetbaarheid van medewerkers als gevolg van meer ervaring, meer inzicht en overzicht betaalt zich uit in betere performance. Interessant daarbij is dat leren en werken daarbij weer gecombineerd kunnen worden en theorie en praktijk elkaar weer kunnen opzoeken. Het inrichten van een leertraject met een betekenis van die leerprestatie, buiten de organisatie, heeft dan toegevoegde waarde. Je leert en ontwikkelt dan niet alleen voor de baas, maar je leert iets, dat ook buiten het bedrijf waarde heeft. Het wordt afgerond met een certificaat of een erkend diploma.

Flexibiliteit van arbeidsmarkt vraagt om groei door erkennen van leren

Met een toenemende flexibiliteit op de arbeidsmarkt is erkenning van leerprestaties steeds belangrijker. Het wordt belangrijker voor werkgevers om goed werkgeverschap te tonen en daarmee medewerkers te verrijken voor als ze de organisatie verlaten. Voor medewerkers ligt de motivatie erin om zich verder te ontwikkelen, zodat ze zich verbeteren en employable blijven. Erkende opleidingen mbo en hbo lenen zich bij uitstek goed om leren en werken te combineren en op deze wijze organisatie-ontwikkeling te begeleiden. Doorgroeien krijgt dan betekenis in groei in organisatie, maar ook groei in kwalificatieniveau. Er zijn 1,5 miljoen mensen in Nederland die tijdens hun werk verder leren door een training, cursus of opleiding te volgen. Dat zijn er een hele hoop, maar er is nog geen 10% hiervan actief in een leertraject dat erkend is en waarbij de leerinspanning zich vertaalt in een erkend diploma met civiel effect.

Erkend leren ideaal als groeipad

Leren kan beter ingezet worden waarbij medewerkers zich verder kwalificeren, een erkend certificaat kunnen behalen en stapsgewijs een erkend diploma, dat voldoet aan vastgestelde normen in een kwalificatiestructuur. Daarmee is leren en groeien ook geborgd aan niveau-ontwikkeling. Het is transparant, het geeft een bedrijf door moderne invulling van toetsing zekerheid dat er geen vrijblijvendheid is. Het geeft medewerkers extra motivatie, omdat ze ook voor zichzelf leren. Het op maat maken van dit leren biedt de kans om oude bewezen patronen terug te krijgen in het leren. Namelijk door het leren van het theorielokaal terug naar de werkvloer te brengen waarmee het leren veel dichter bij de praktijk gebeurt. Met flexibiliteit in planning en doorlooptijden, de inzet van verschillende werkvormen en praktijkgerichte invulling dicht op de actuele werksituatie wordt zo'n leertraject waardevol, voor zowel bedrijf als werknemer. Erkend leren zorgt daarmee voor goede kansen om door te groeien, zowel voor het bedrijf als voor de werknemer.

Bekijk hier de presentatie van ISBW Opleiding & Training op Millian.nl.