Dé opleidingensite voor hbo en hoger
Gepubliceerd op: 5 november 2008
Auteur:
Functie: Directeur Centrum voor Post Initieel Onderwijs Nederland - Onderdeel van Lloyd's Register Group
Organisatie: Centrum voor Post Initieel Onderwijs Nederland


Kwaliteitseisen post-hbo-opleidingen

Het kwaliteitskeurmerk Registeropleiding, verleend door de SPHBO, biedt een garantie voor het niveau van een post-hbo-opleiding.

Stichting Post-hbo Nederland controleert

In Nederland bestaat een zeer omvangrijk aanbod van vele duizenden bedrijfs- en beroepsopleidingen, gericht op de her-, na- en bijscholing voor allerlei sectoren op de arbeidsmarkt.

Post-hbo-opleidingen vormen daar een substantieel onderdeel van. Het zijn bedrijfs- en beroepsopleidingen voor afgestudeerden met minimaal een vooropleiding op hbo-niveau of voor mensen met een vergelijkbaar werk- en denkniveau op basis van opgedane werkervaring. Deze opleidingen worden zowel door contractafdelingen van de reguliere hogescholen als door particuliere opleidingsinstituten verzorgd.

Aangezien iedere aanbieder in Nederland zijn opleidingen kan voorzien van het onbeschermde predicaat 'post-hbo', is de kwaliteit voor de deelnemer vaak niet gegarandeerd. Daarnaast ontdekken afgestudeerden dat de in hun beleving zware opleiding, dikwijls bekroond met een instituutsdiploma, zelden geldt als 'arbeidsmarktkwalificerend', eenvoudigweg omdat werkgevers de waarde van de gevolgde opleiding moeilijk kunnen inschatten. De reputatie, of dikwijls louter de naamsbekendheid van het uitvoerende opleidingsinstituut, is bepalend voor het vertrouwen in het niveau en de inhoud van de betreffende opleiding.

SPHBO

De SPHBO is een landelijke dienstverlenende organisatie op het gebied van post-hboopleidingen. De stichting is zo'n 20 jaar geleden ontstaan op initiatief van de hbo-instellingen zelf die behoefte hadden hun post-hbo-aanbod te onderwerpen aan een kwalitatieve toetsing. Doel hiervan was, en is, kwalitatief onderscheid aan te brengen in het uitgebreide aanbod aan post-hbo-opleidingen. De SPHBO stelt kwaliteitseisen waaraan een opleiding moet voldoen om aangemerkt te worden als post-hbo-Registeropleiding.

Kwaliteitseisen aan registeropleidingen

De kwaliteitseisen die aan registeropleidingen zijn gesteld, zijn procedureel en inhoudelijk van aard. Inhoudelijk zijn ze gericht op marktrelevantie van de opleiding, het niveau, de kwaliteit van het programma en actualiteit van de inhoud. Essentieel daarbij is dat het beroepenveld actief bij de ontwikkeling en bij het onderhoud van de opleiding betrokken is. Met deze belangrijke eis wordt bevorderd dat de opleiding optimaal aansluit op de behoefte van het werkveld. Aanbieders van opleidingen dienen derhalve te beschikken over een adviescommissie met vertegenwoordigers uit het werkveld.
De SPHBO toetst de kwaliteit op tenminste twee punten: bij aanmelding en na afronding van de opleiding. Bij aanmelding wordt de inhoud en zwaarte getoetst door onafhankelijke toetsingscommissies. In deze commissies hebben onafhankelijke deskundigen zitting die onder auspiciën van de SPHBO onder meer de inhoud, niveau, zwaarte, didactische opzet, studeerbaarheid, arbeidsmarktrelevantie en toegevoegde waarde voor het werkveld beoordelen.
Na afronding wordt op grond van een systeem van permanente kwaliteitsbewaking structureel beoordeeld of, en welke, aanpassingen van inhoudelijke of organisatorische aard doorgevoerd dienen te worden. Daarmee onderscheiden de registeropleidingen zich in kwalitatieve zin van de overige post-hbo-opleidingen. 'Registeropleiding' is een beschermd predicaat, dat alleen door de Stichting PHBO Nederland kan worden verleend.

SPHBO-getuigschriften

Deelnemers aan registeropleidingen komen in aanmerking voor één van de getuigschriften van de SPHBO, afhankelijk van de afronding:
  • Diploma: indien de opleiding wordt afgesloten met een evaluatieve toetsing op basis waarvan de deelnemer kan 'slagen of zakken'.
  • Certificaat: indien de opleiding niet wordt afgesloten met een dergelijke toetsing.

Landelijk Register van Deelnemers

Alle deelnemers die een registeropleiding hebben gevolgd en een door de SPHBO verstrekt getuigschrift hebben ontvangen, worden opgenomen in het Landelijk Register van Deelnemers. Het Landelijk Register is bijvoorbeeld raadpleegbaar voor personeelsfunctionarissen die de getuigschriften van een sollicitant willen verifiëren en voor beroepsverenigingen die de Permanente Educatiepunten willen bijhouden van hun leden. Tevens biedt het oud-deelnemers de gelegenheid kopieën van verloren gegane getuigschriften aan te vragen. De stichtingen zijn hiervoor speciaal aangemeld conform de Wet Bescherming Persoonsgegevens.

Behoeften

Het jarenlang gevoerde actieve opleidingsbeleid binnen organisaties heeft veel successen maar ook teleurstellingen gekend. Nu de markt steeds professioneler en kritischer kijkt naar mogelijkheden om de kwaliteit van opleiden te verhogen door het kaf van het koren te scheiden, komt de SPHBO met haar activiteiten tegemoet aan behoeften van zowel aanbieders, deelnemers als werkgevers.

Aanbieders

Op de Nederlandse opleidingsmarkt zijn naar schatting zo'n 6.500 grotere opleidingsinstituten actief. Een aantal van hen heeft veel tijd, energie en soms ook veel geld geïnvesteerd in de opzet en ontwikkeling van een opleiding op post-hbo-niveau. Bij zo'n overvolle markt is het moeilijk om potentiële afnemers ervan te overtuigen dat hun opleiding beter is dan die van de concurrent. Aanbieders laten de kwaliteit van een opleiding daarom liever door andere partijen bevestigen hetgeen de geloofwaardigheid ten goede komt.
Afgezien van de marketingwaarde van een post-hbo-registratie speelt ook de positieve interne uitstraling een rol wanneer door een onafhankelijke derde een opleiding positief wordt beoordeeld. Voor medewerkers het signaal dat goed werk is en wordt geleverd.

Deelnemers

Zeer veel werkenden in Nederland hebben de afgelopen jaren functie-, beroeps- en/of bedrijfsgerichte opleidingen gevolgd. Maar lang niet altijd was men tevreden over de kwaliteit van de opleiding of over het uiteindelijke nut ervan. Bij een opleiding met een doorlooptijd van zo'n 100 contacturen die een forse tijdsinvestering betekenen, en met cursusgelden die voor particulieren maar ook voor organisaties een forse financiële investering zijn, telt een teleurstelling dubbel zo zwaar. Deelnemers die houvast zoeken, zekerheid wensen rondom de kwaliteit van een opleiding, en verwachten dat de gevolgde opleiding uiteindelijk arbeidsmarktkwalificerend is, hebben baat bij het bestaan van SPHBOregisteropleidingen.

Mastertitel

Nu de invoering van de BaMa-structuur in Nederland een feit is en er verschillende mogelijkheden zijn om de professional master, of Master of Science/Arts titel te verkrijgen, past het ook in het vrijstellingenbeleid van hogescholen en universiteiten om deelnemers die met goed gevolg één of meerdere post-hbo-registeropleidingen hebben afgerond, vrijstelling te verlenen voor enkele onderdelen in het mastertraject. Op deze wijze fungeren post-hbo-registeropleidingen als 'deelcertificaat'.

Werkgevers

Wat voor werknemers geldt, geldt even zozeer voor werkgevers, al dan niet verenigd in branche- of beroepsverenigingen. Tal van werkgevers die voor hun medewerkers zowel opleidingen met open inschrijving als maatwerk opleidingen laten verzorgen, hebben behoefte aan een second opinion omtrent de kwaliteit. Deze behoefte kan voortvloeien uit het gevoerde mobiliteitsbeleid waar in het kader van in-, door- en uitstroom wordt gestreefd naar daadwerkelijk verbeterde arbeidsmarktkwalificatie.

Financiële claims

Een laatste, niet onbelangrijk argument voor werkgevers om zich te vergewissen van een goede inhoudelijke kwaliteit van opleidingen vormt de risicoreductie op financiële claims. Nu de claimcultuur ook in Nederland is ontstaan, kunnen werkgevers aansprakelijk worden gesteld voor door hun medewerkers gemaakte fouten. In bijvoorbeeld de medische en technische sector zijn bepaalde handelingen alleen voorbehouden aan diegenen die daartoe zijn opgeleid.

Om aan te tonen dat de werkgever naar beste vermogen heeft gehandeld om medewerkers gekwalificeerd, met voldoende kennis en vaardigheden hun werkzaamheden te laten verrichten, is het niet langer geaccepteerd dat er zo maar 'wat opleidinkjes' gevolgd zijn.
Indien een werkgever kan aantonen dat hij er alles aan heeft gedaan om de kwaliteit van zijn personeel zo hoog mogelijk te laten zijn, bijvoorbeeld door te kiezen voor het laten volgen van op inhoud getoetste post-hbo-registeropleidingen, dan zal daar bij het bepalen van de mate van aansprakelijkheid zonder meer rekening worden gehouden.

Stichting PHBO Nederland
K.P. van der Mandelelaan 41a
Postbus 701
3000 AS Rotterdam
Telefoon: 010 201 42 99
www.cpion.nl