Dé opleidingensite voor hbo en hoger
Gepubliceerd op: 30 januari 2012
Auteur:
Functie: Senior projectmanager bij Delft TopTech, school of executive education van de TU Delft, en heeft een eigen adviesbureau. Hij is verantwoordelijk voor specifieke masteropleidingen en adviseert mensen en organisaties in management development.
Organisatie: Delft TopTech


Een master kiezen is lastig

Het is geen sinecure om een masteropleiding te doen, maar is het kiezen van een passende opleiding niet veel moeilijker? Bij de afweging voor een masteropleiding denkt menigeen over de waarde van de opleiding, de waarde van het instituut en de haalbaarheid. Natuurlijk zijn dit de kernvragen, maar er is meer om te overwegen. Daarom in dit artikel een opsomming van overwegingen en kanttekeningen bij de keuze van een opleiding.

Een master kiezen vergt het inwinnen van veel informatieCombineerbaar?

In Delft zien we veel kandidaten die zich afvragen of de masterstudie te combineren is met het werk en de thuissituatie, elders zal het niet anders zijn. "Niet te combineren", zeggen de sceptici en gelijk hebben ze. Iedere masterstudent zal concessies moeten doen aan de beschikbaarheid thuis en op het werk. Of zoals de rector magnificus van de TU Delft laatst tijdens een diploma-uitreiking zei: "Ik veroordeel u tot een jaar lang in- en uitruimen van de vaatwasmachine, want u hebt uw huishoudelijke taken laten versloffen." Ook op het werk botst de beschikbaarheid tijdens de studie. Als masterstudent behoor je vaak tot de high potentials van de organisatie. Er wordt verwacht dat je boven het maaiveld uitsteekt. Echter, juist tijdens de studie is een extra project of een zwaardere functie lastig te doen. Carrière maken tijdens de studie is onmogelijk, even uitstellen kan ook niet. Een spagaat waar je niet uitkomt.

Menige masteropleiding is ondeelbaar en daardoor niet te plannen over langere tijd. Alle masteropleidingen brengen onrust thuis en op het werk. Action Learning en andere methoden om de opleiding toepasbaar te maken in de werksituatie hebben een positief effect, maar het blijft lastig.

Stel daarom niet de vraag over combineerbaarheid, het antwoord is bekend. Beter is om vooraf inzichtelijk te maken welke factoren een rol spelen. Maak bijvoorbeeld een analyse van de stakeholders en bedenk hun invloed op de studie. Zo zal een partner negatief kunnen beïnvloeden door het gebrek aan aandacht, maar hij of zij kan ook een goede meelezer worden voor op te leveren documenten. Of de collega waar je van verwacht dat hij gaat zeuren over jouw afwezigheid; geef hem een rol bij het doen van onderzoek binnen de organisatie. Begin niet onbezonnen; door vooraf inzichtelijk de risico's in te schatten, ben je beter voorbereid. Combineren blijft lastig, maar onwerkbaar hoeft het niet te zijn.

Haalbaar?

Soms uit onzekerheid, maar vaker uit onwetendheid, ontstaat de vraag of een masterstudie haalbaar is. Er gelden uiteraard vooropleidingseisen en veel instituten hanteren toetsen of intake procedures. Je voldoet dan aan de minimale eisen die gesteld worden, maar jouw persoonlijke omstandigheden zijn niet volledig meegenomen. De haalbaarheid van de studie bestaat uit de hoeveelheid tijd die besteedt kan worden en het niveau. Onderzoek daarom hoeveel zelfstudie er gerekend wordt. Belangrijk is om dit te vertalen naar activiteiten en periodes, want instituten hanteren gemiddeldes. Een gemiddelde zelfstudie van 12 uur per week zegt niets; het is belangrijker hoe de zelfstudie verdeeld is. Jij bent misschien een snelle lezer of een langzame schrijver en daardoor kan de zelfstudie flink afnemen of juist oplopen. Meestal zit het venijn in de staart, bij het schrijven van de eindscriptie. Een masteropleiding doen is niet onmogelijk, een goede planning maken is wel noodzakelijk.

Over het niveau van de opleiding is altijd veel discussie. Ieder instituut vindt zijn eigen opleidingen uniek en van hoge kwaliteit. Ook alumni prijzen hun master de hemel in. Maar hoe onpartijdig zijn zij? Je eigen opleiding afkraken doet je eigen prestatie devalueren, verwacht dus geen objectief beeld. Instituten en alumni geven altijd een onvolledig beeld, vraag daarom door en beperk je vertrouwen, vooral bij zelfstandige commerciële opleidingsinstituten. De ervaring van anderen is niet heel belangrijk, het gaat erom dat je voldoende informatie krijgt om je eigen keuze te maken. Vraag daarom naar feiten en niet naar meningen.

Het is belangrijk om te weten hoe kundig de docenten van de opleiding zijn. Spreken er experts of zijn het docenten die kennis van anderen reproduceren? Een link naar een universiteit garandeert niet dat nieuwste inzichten en onderzoeksresultaten in het programma een plaats krijgen, maar het helpt wel. Je zit immers dichter bij het vuur. Om een masteropleiding waardevol te maken, heb je mensen om je heen nodig. Instituten verschillen enorm als het om begeleiding gaat, sommigen zijn erg onpersoonlijk en je doet alles op je eigen houtje. Andere instituten begeleiden zoveel dat je kunt afvragen of de afgestudeerde in staat is zelfstandig te werken.

Vergeet niet dat je leren niet kunt verleren, maar dat de handigheid vermindert. Tijdens je studie was je gewend om te studeren, om te blokken voor een tentamen, maar in de werkpraktijk heb je die vaardigheid veel minder nodig. In het begin van je masterstudie zal je daarom 'weer op gang moeten komen', en dat kost tijd.

Betaalbaar?

Er zijn maar weinig mensen die een masteropleiding uit eigen zak betalen. Voor hen die dat wel doen is de belastingdienst vriendelijk, je kunt namelijk een deel van de kosten aftrekken van je belastbaar inkomen. Meestal betaalt de werkgever een deel of zelfs helemaal, maar hoe krijg je dat budget los? De meeste organisaties zijn niet onwillig, maar hebben koudwatervrees. Zij kennen de opleiding of het instituut onvoldoende of ze zien de toegevoegde waarde niet. Overtuigen is dan het sleutelwoord. De werkgever duidelijk informeren over de voordelen voor de organisatie is minimaal. Net als in een business case zullen de nadelen ook belicht moeten worden. Denk ook eens aan het beschrijven van de nuloptie, dus de nadelen die het bedrijf ondervindt als er geen masteropleiding gedaan wordt. Zonder direct te dreigen met vertrek, kunnen andere steekhoudende argumenten gevonden worden. Bijvoorbeeld de hoeveelheid kennis die anders ingekocht moet worden bij dure consultancy bedrijven of aan de wervingskosten om iemand op masterniveau binnen te halen. De voordelen zijn meestal wel te noemen, vaak vermelden de opleidingsinstituten ze in hun brochures, maar probeer ze te kwantificeren. Door de voordelen te vertalen naar extra winst of kostenbesparing, komen de opleidingskosten in een heel ander daglicht te staan. Zo onbetaalbaar is een master dan niet meer.

Het gaat niet alleen om het financiële plaatje, maar ook om de hoeveelheid tijd. Wij adviseren mensen om ook zelfstudiedagen aan te vragen en daarmee een aantal dagen te kunnen reserveren boven op de contactdagen. Je zult ze nodig hebben en vakantiedagen heb je hard nodig om even bij te tanken. Als je een deel van de opleiding zelf moet bekostigen, dan kunnen die kosten afgetrokken worden van het belastbaar inkomen. Of probeer de eigen bijdrage van het bruto salaris af te halen.

Terugbetaalregelingen zijn er in soorten en maten, bijna iedere masterstudent heeft er een. Het is ook wel terecht dat een organisatie de vruchten wil plukken van de voordelen die je geschetst hebt. Bij voortijdig vertrek kan het studiecontract vaak afgekocht worden door de nieuwe werkgever; ook kwijtschelding is niet ongebruikelijk.

Welke?

De keuze voor een masteropleiding is lastig. Ik adviseer mensen altijd om een carrièrekeuze te maken en pas daarna voor de opleiding en het instituut. Kies je voor een carrière in algemeen management dan is een generieke MBA waarschijnlijk goed passend. Wil je graag in de eigen branche blijven werken, kijk dan eens naar branchespecifieke MBA's, zoals een insurance MBA. Ligt je toekomst in het vakgebied, overweeg dan een specifieke masteropleiding, zoals de Master of IT Management in Delft of de Master in Corporate Communication van RSM.

Een generieke MBA is wel de meest overzichtelijke opleiding, iedereen weet immers direct wat je gedaan hebt, maar ik zie situaties waarin een MBA niet past. Bij een goed passende opleiding blijft je motivatie langer hoog (en dat zul je nodig hebben), krijg je eerder budget (het levert de organisatie meer op) en je aanwezige kennis en ervaring komt beter tot zijn recht (nieuwe kennis valt in een gespreid bedje).

Er is een keuze tussen een internationaal of nationaal programma. Wat heb je aan een internationale, vaak Engelstalige, opleiding als je werkgebied Nederland is? Of wil je juist in de toekomst internationaler gaan opereren? Dit is, zeker met de algemene trend naar internationalisatie, een reële optie. Ook de leervormen verschillen enorm. Sommige instituten bieden nogal schools onderwijs met kennisgerichte examens, andere kiezen voor projectgerichte werkvormen. Is er voldoende ruimte om de eigen werksituatie in de opleiding terug te laten komen, misschien zelfs Action Learning zoals bij BSN? Er zijn masteropleidingen die sterk individueel zijn; dan leer je weinig van anderen. Je kunt dan wel in eigen tempo doorgaan. Of wordt er in groepen gewerkt, wellicht zelfs in groepen opdrachten afgerond? Iedere medaille heeft twee kanten.

Tot slot de rankings. Nationale en internationale rankings geven een beeld over opleidingen en instituten. Vraag je af hoe belangrijk die rankings zijn, vaak wordt de mening van alumni en 'old boys networks' zwaar meegeteld. Kijk daarom eerst naar de criteria en beoordeel of die belangrijk voor jou zijn. Een tabel maken met jouw criteria en opleidingen is misschien een handig hulpmiddel. Je kunt dan waarden per onderwerp toekennen en door te sommeren de beste selecteren. Deze methode lijkt objectief en zal zeker helpen, maar een keuze is en blijft subjectief. Je kiest de opleiding die bij je past; waarom is soms niet in woorden uit te drukken.

Nu of nooit?

Met de hierboven beschreven tips kun je betrekkelijk snel een afweging maken en kiezen. Veel opleidingen starten in januari of september, maar er zijn genoeg programma's waar je op meerdere momenten in het jaar kunt instappen. Als je nú op zoek bent naar een masteropleiding, dan heb je nú behoefte aan die stap. Stel daarom de start van de opleiding niet uit. Er kan veel in je situatie veranderen, zowel zakelijk als privé, waardoor het lastiger wordt te starten. Zeker als je nu de organisatie mee hebt en financiering te realiseren is. Smeed het ijzer als het heet is.

Bekijk hier de presentatie van Delft TopTech op Millian.nl.