Dé opleidingensite voor hbo en hoger
Gepubliceerd op: 30 januari 2012
Auteur:
Functie: Managing Director Business School Nederland
Organisatie: Business School Nederland


Anticyclisch opleiden, doen!

De economische storm die de wereld teistert lijkt nog lang niet te gaan liggen. Al zijn de ergste klappen in de financiële wereld nu misschien gevallen, de echte economie maakt zich op voor een moeilijke periode.

Je personeel gemotiveerd houden en binden d.m.v. Anticyclisch opleidenTen tijde van economische neergang zien we bedrijven en individuele kandidaten voor bedrijfsopleidingen en bachelor- of masterstudies plots kopschuw worden. Opleidingsplannen worden op de lange baan geschoven, budgetten bevroren. En dat terwijl het nu juist essentieel is om in medewerkers te investeren. Moeilijke tijden vragen immers om competent personeel en om het vasthouden en ontwikkelen van talent. Daarbij moet opleiden niet worden gezien als een kostenpost, maar als een investering die dubbel en dwars wordt terugverdiend.

Als organisaties in financieel opzicht op hun tellen moeten passen, beslissen directies en HR-managers maar al te vaak om te bezuinigen op opleidingen en trainingen. Iedereen begrijpt toch dat voor dat soort 'extra's' nu geen geld beschikbaar is? Hoe kort door de bocht is dat geredeneerd. Als je als bedrijf zo handelt, dan zeg je feitelijk: opleiden is een luxeartikel dat we alleen inzetten als we veel geld hebben. Dit maakt één van de belangrijkste taakstellingen van de HR-afdeling tot een lachertje. Opleiden verwordt tot een cadeautje aan medewerkers en wordt niet beschouwd als een belangrijk instrument om de organisatiedoelstellingen te verwezenlijken. Niet als een investering dus, die direct rendement oplevert.

Zelfs de overheid maakte zich in het vorige kabinet schuldig aan kortzichtig handelen. De economische neergang in 2003/2004 deed de regering ertoe besluiten de scholingsregeling, een subsidieregeling voor bedrijven, per direct te stoppen. Later zei Mark Rutte daarover dat de regering daar wel een redenatie voor had opgezet, maar dat het feitelijk werd gedaan om te bezuinigen op de overheidsuitgaven. Waar blijf je dan als overheid, met de slogan 'Nederland Kennisland'?

Onnodig te vertellen dat bezuinigen op opleidingen door bedrijven, overheden en individuen een economische neergang onnodig verdiept. De ontwikkeling van mensen wordt tijdelijk stil gelegd en dat heeft zo zijn gevolgen. Zwaar weer vraagt om een stevig management. Om managers die snel kunnen anticiperen op veranderende omstandigheden, die effectief kunnen besparen, die bedreigingen om weten te zetten in kansen en mensen extra kunnen motiveren. Hier moeten managers voor zijn toegerust, met een breed pakket van kennis en ervaring, dat zich continu ontwikkeld. Als je daar als organisatie niet in investeert, loop je risico. De frustratie bij managers neemt toe, loyaliteit en de spirit nemen af. Met als gevolg een grote kans dat managementtalent vertrekt.

De wetmatigheid dat neergang gepaard gaat met verslechterende omstandigheden op de arbeidsmarkt, gaat deze keer niet op. De combinatie van (blijvende) krapte én een economische recessie, is iets wat zelden of nooit is voorgekomen. De kans dat talent wegloopt, is daarom groter dan ooit tevoren. Daar komt bij dat managers zeer veel hechten aan ontplooiingsmogelijkheden en dat het zelfstandig ondernemerschap lonkt. Dit laatste is geen nieuw fenomeen, maar neemt hand over hand toe. Het aantal interimmanagers dat als ZZP-er werkt, stijgt de laatste tijd explosief.

Dit alles vraagt om goed beleid. Leg oorlogskassen aan en stuur tijdens een economische recessie juist op opleidingen. Hou je mensen extra gemotiveerd, hou ze binnen de gelederen en hou ze berekend op hun moeilijke taak. Bij voorkeur door te kiezen voor opleidingen die direct waarde toevoegen aan het functioneren van managers in de praktijk.

Philips is het schoolvoorbeeld voor anticyclisch investeren in productontwikkeling. Of men dat nog steeds in die mate doet weet ik niet, want ook Philips voelt de hete adem van de aandeelhouder in de nek. Maar ik zou er toch echt voor willen pleiten; niet alleen voor anticyclische productontwikkeling, maar ook - en vooral nu - voor anticyclisch opleiden. Dan blijf je de recessie de baas en je managers boeien en binden.